به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ خیابان‌های شهری، فضایی مشترک برای تردد رانندگان، موتورسواران و عابران پیاده هستند؛ فضایی که رعایت قوانین در آن، نقشی مستقیم در حفظ جان شهروندان و تأمین امنیت عمومی دارد. بااین‌حال، رفتارهای پرخطر برخی رانندگان وسایل نقلیه، از سرعت غیرمجاز و بی‌توجهی به مقررات گرفته تا حرکات نمایشی و رانندگی مخاطره‌آمیز، می‌تواند این امنیت را تحت‌تأثیر قرار دهد.

خیابان‌های شهری، فضایی مشترک برای تردد رانندگان

ناهنجاری‌های ترافیکی تنها به تخلف از مقررات محدود نمی‌شوند، بلکه در مواردی نشان‌دهنده بی‌توجهی به حقوق دیگران و نادیده‌گرفتن مسئولیت اجتماعی رانندگی هستند. در چنین شرایطی، یک تصمیم نادرست پشت فرمان یا انجام حرکتی خطرناک با موتورسیکلت می‌تواند پیامدهایی برای افرادی داشته باشد که هیچ نقشی در شکل‌گیری آن رفتار نداشته‌اند.

موضوع رفتارهای پرخطر رانندگی در تربت‌جام نیز از منظر ایمنی شهری، مطالبه شهروندان و ضرورت ارتقای فرهنگ ترافیک قابل‌بررسی است؛ موضوعی که برای مواجهه مؤثر با آن، باید در کنار برخورد قانونی، به عوامل اجتماعی و روان‌شناختی مؤثر بر رفتار رانندگان نیز توجه کرد.

امنیت معابر؛ مطالبه‌ای فراتر از رعایت مقررات

یکی از مهم‌ترین اصول زندگی شهری، احترام به حقوق مشترک شهروندان است. رانندگی نیز از این قاعده مستثنا نیست و هر فرد هنگام استفاده از خودرو یا موتورسیکلت، مسئولیت دارد به‌گونه‌ای رفتار کند که امنیت دیگران به خطر نیفتد.

سرعت غیرمجاز، سبقت‌های خطرناک، بی‌توجهی به علائم راهنمایی‌ورانندگی و انجام حرکات نمایشی، در صورت وقوع، می‌توانند فرصت واکنش مناسب را از راننده و سایر کاربران راه بگیرند. این رفتارها به‌ویژه در محیط‌های شهری که تردد عابران پیاده، حضور خانواده‌ها و رفت‌وآمد وسایل نقلیه در کنار یکدیگر جریان دارد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

در این میان، نباید میان رانندگی عادی و رفتارهای عامدانه مخاطره‌آمیز تفاوتی قائل نشد. هرچند هر دو ممکن است به بروز حادثه منجر شوند، شناخت نوع تخلف و شرایط وقوع آن برای انتخاب راهکار مناسب ضروری است. به همین دلیل، بررسی نقاط حادثه‌خیز، شناسایی تخلفات پرتکرار و افزایش آگاهی عمومی باید در کنار نظارت بر اجرای مقررات موردتوجه قرار گیرند.

نگاه شهروندان به رفتارهای پرخطر

رضا سرحدی، شهروند تربت‌جامی در گفتگو با خبرنگار ما در این خصوص اظهار کرد: از منظر یک شهروند، رعایت مقررات راهنمایی و رانندگی بخشی از مسئولیت اجتماعی افراد است و استفاده از وسایل نقلیه نباید به ابزاری برای نمایش توانایی، جلب توجه یا ایجاد هیجان به بهای به خطر انداختن دیگران تبدیل شود.

وی تصریح کرد: رفتار راننده در معابر عمومی، تنها بر امنیت شخصی او تأثیر نمی‌گذارد، بلکه ممکن است شرایطی ایجاد کند که دیگران نیز ناخواسته در معرض خطر قرار گیرند. به همین دلیل، توجه به حقوق عابران پیاده و سایر رانندگان باید به یکی از اصول اصلی فرهنگ رانندگی تبدیل شود.

این شهروند تربت‌جامی در ادامه بیان کرد: آموزش مقررات به‌تنهایی برای پیشگیری از همه تخلفات کافی نیست. آگاهی از قانون زمانی اثربخش خواهد بود که با احساس مسئولیت و پذیرش پیامدهای رفتار فردی همراه شود. به بیان دیگر، راننده باید بداند که رعایت قانون صرفاً برای جلوگیری از جریمه نیست، بلکه راهی برای حفاظت از جان خود و دیگران است.

اعمال قوانین سخت‌گیرانه

جواد خدادادیان، دیگر شهروند تربت‌جامی در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: مطالبه عمومی است که ایجاد محیطی امن برای تردد شهروندان فراهم باشد از این منظر، رفتارهای مخاطره‌آمیز در معابر را نمی‌توان صرفاً مسئله‌ای شخصی دانست؛ زیرا پیامدهای احتمالی آن ممکن است خانواده‌ها و دیگر کاربران را نیز درگیر کند.

وی تصریح کرد: افزایش آگاهی عمومی درباره عواقب تخلفات، توجه خانواده‌ها به آموزش رفتارهای مسئولانه و تقویت نظارت بر تخلفات حادثه‌ساز، از جمله محورهایی هستند که می‌توانند در کاهش خطرات ترافیکی موردتوجه قرار گیرند.

این شهروند تربت‌جامی در پایان بیان داشت: اعمال قوانین سخت‌گیرانه و پیشگیرانه در برخورد با هنجارشکنان می‌تواند تأثیر به سزایی در کاهش تخلفات در سطح جامعه داشته باشد.

هیجان‌طلبی از عوامل رفتارهای پرخطر رانندگی

محمدرضا شکوهیان، کارشناس روان‌شناسی در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به ابعاد روان‌شناختی ناهنجاری‌های ترافیکی اظهار کرد: رفتارهای پرخطر هنگام رانندگی را نمی‌توان صرفاً به ناآگاهی از قوانین نسبت داد؛ چراکه در برخی موارد، هیجان‌طلبی، تمایل به جلب‌توجه، تأثیرپذیری از گروه همسالان و ضعف در واپایش تکانه‌ها می‌توانند در شکل‌گیری این رفتارها نقش داشته باشند.

وی افزود: آگاهی از خطر همیشه به معنای توانایی واپایش رفتار نیست. گاهی افراد در شرایط هیجانی تصمیم می‌گیرند و پیامدهای احتمالی رفتار خود را کمتر از واقعیت ارزیابی می‌کنند. برای مثال، ممکن است یک موتورسوار هنگام انجام حرکات نمایشی، بیشتر به هیجان لحظه‌ای یا واکنش اطرافیان توجه داشته باشد و احتمال بروز حادثه را نادیده بگیرد. در چنین شرایطی، آموزش واپایش هیجان و تقویت مسئولیت‌پذیری باید در کنار آموزش قوانین رانندگی موردتوجه قرار گیرد.

این کارشناس روان‌شناسی با اشاره به عوامل مؤثر در انجام حرکات نمایشی با خودرو و موتورسیکلت بیان کرد: نمی‌توان برای همه افراد یک علت مشخص در نظر گرفت، اما هیجان‌طلبی، تمایل به جلب‌توجه و تأثیرپذیری از دوستان می‌توانند از عوامل مؤثر باشند. در برخی موقعیت‌ها، فرد ممکن است تصور کند انجام یک حرکت خطرناک نشانه شجاعت، مهارت یا برتری اوست؛ درحالی‌که مهارت واقعی در رانندگی، توانایی واپایش وسیله نقلیه و رعایت اصول ایمنی است.

پیامدهای روانی و اجتماعی رفتارهای پرخطر رانندگی

شکوهیان ادامه داد: گاهی واکنش مثبت دوستان یا تشویق اطرافیان، رفتار پرخطر را تقویت می‌کند و اگر فرد پس از انجام یک حرکت خطرناک با تحسین دیگران روبه‌رو شود، ممکن است احتمال تکرار آن افزایش یابد؛ بنابراین، اصلاح نگرش اجتماعی نسبت به این رفتارها اهمیت زیادی دارد و نباید حرکات مخاطره‌آمیز به‌عنوان سرگرمی یا نشانه مهارت رانندگی معرفی شوند.

وی درباره پیامدهای روانی و اجتماعی رفتارهای پرخطر رانندگی گفت: آثار این رفتارها به راننده محدود نمی‌شود و می‌تواند احساس ناامنی و نگرانی را در میان عابران پیاده، خانواده‌ها و سایر رانندگان افزایش دهد. همچنین، وقوع تصادف ممکن است آسیب‌های جسمی، فشار روانی و مشکلات خانوادگی و اقتصادی برای افراد درگیر ایجاد کند. سایر شهروندان معمولاً امکان پیش‌بینی رفتار ناگهانی یک راننده متخلف را ندارند؛ به همین دلیل، هر رفتار مخاطره‌آمیز می‌تواند شرایطی ایجاد کند که دیگران نیز ناخواسته در معرض خطر قرار گیرند.

این کارشناس روان‌شناسی با تأکید بر نقش خانواده‌ها در پیشگیری از ناهنجاری‌های ترافیکی اظهار کرد: خانواده نخستین محیط یادگیری بسیاری از رفتارهای اجتماعی است. والدین می‌توانند با آموزش مسئولیت‌پذیری، گفت‌وگو درباره پیامدهای تخلفات و الگوسازی در رعایت قوانین، نگرش فرزندان خود را نسبت به رانندگی ایمن تقویت کنند. همچنین، لازم است از عادی‌سازی رفتارهای خطرناک و تشویق جوانان به حرکات نمایشی پرهیز شود.

نظارت قانونی و برخورد با تخلفات حادثه‌ساز

شکوهیان با بیان اینکه برخورد با ناهنجاری‌های ترافیکی نباید صرفاً به اقدامات تنبیهی محدود شود، خاطرنشان کرد: نظارت قانونی و برخورد با تخلفات حادثه‌ساز ضروری است، اما در کنار آن باید به آموزش مهارت‌های واپایش هیجان، تصمیم‌گیری صحیح و افزایش آگاهی عمومی نیز توجه کرد. برنامه‌های آموزشی زمانی اثربخش‌تر خواهند بود که متناسب با شرایط مخاطبان طراحی شوند و به افراد کمک کنند پیامدهای واقعی رفتارهای خود را بهتر بشناسند.

وی در پایان تأکید کرد: کاهش رفتارهای پرخطر رانندگی در تربت‌جام و سایر شهرها، نیازمند همکاری خانواده‌ها، نهادهای آموزشی، رسانه‌ها و دستگاه‌های مسئول است. زمانی که رعایت قوانین به یک ارزش اجتماعی تبدیل شود و شهروندان نسبت به امنیت خود و دیگران احساس مسئولیت کنند، می‌توان به کاهش ناهنجاری‌های ترافیکی و افزایش ایمنی معابر امیدوار بود.

انتهای خبر/