به گزارش خبرنگار پایگاه خبری صبح توس، ریزگردهای شهرستان سرخس که از سال ۱۴۰۰ به چالش بزرگ این شهرستان تبدیل شده و از ابتدای امسال این معضل شدت بیشتری پیدا کرده است، علاوه بر بروز مشکلاتی برای مردم این شهرستان ازجمله به خطر افتادن سلامت مردم، هفته‌ای دو بار نیز باعث بسته شدن جاده ترانزیتی سرخس و لغو حرکت قطارهای این شهرستان شده است.\r\n

درباره ریزگردهای سرخس باید گفت این معضل وارد شرایط حاد و بحرانی شده و برای حل آن نیاز به نسخه‌ای سریع‌تر از نسخه‌های قبلی داریم.

\r\nدر این راستا «میزگردی» با حضور رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سرخس، رئیس اداره حفاظت محیط زیست سرخس، مدیر املاک و اراضی آستان قدس رضوی سرخس و مسئول بسیج مهندسین صنعت سپاه سرخس برگزار شد و در این میزگرد سوالات زیر مطرح که مشروح آن در ادامه می‌آید.\r\n\r\n۱- با توجه به وخیم شدن وضعیت ریزگردها به‌طوری که هر هفته ۲ بار ریزگرد داریم، راه حل کوتاه‌ مدت برای مهار این معضل چیست؟\r\n\r\n۲- برای حفظ پوشش گیاهی موجود و جلوگیری از سرقت تاغ‌ها چه اقداماتی انجام شده و یا لازم است، انجام شود؟ نقش سایر دستگاه‌ها چیست؟\r\n\r\n۳- بیشترین کانون ریزگردها کجاست؟(خانگیران، صمدآباد، چاله‌زرد- آبمال)\r\n\r\n۴- اگر خوشبینانه نگاه کنیم، در کوتاه مدت چقدر زمان برای مهار موقت ریزگردها نیاز داریم؟\r\n\r\n \r\n\r\nبرای مهار ریزگردها زمان را نمی‌توان دخالت داد\r\n\r\nسید علی حسینی‌کیا، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سرخس در این میزگرد مجازی اظهار کرد: مشکل اصلی ایجاد ریزگردها که در حال حاضر داریم، ایجاد شخم و شیارهای بی‌رویه در مناطق کشاورزی برای کشت دیم‌زارهای است.\r\n\r\nوی افزود: کشت دیم بایستی در مناطقی انجام شود که میزان بارندگی بالای ۲۵۰ میلی‌متر داشته باشیم و با توجه به اقلیم و کاهش بارندگی‌ها در سال‌های اخیر اصلا کشت دیم توسط جهاد کشاورزی هم توصیه نمی‌شود.\r\n\r\nرئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سرخس بیان کرد: درصورتی‌که میزان بارندگی خوب باشد، برای جلوگیری از فرسایش خاک و حفاظت از آن استفاده از دستگاه‌های کشت مستقیم توصیه می‌شود.\r\n\r\nحسینی‌کیا ادامه داد: مسئله بعد در بحث ریزگردها چرای دام و عدم مدیریت آن بوده که البته در سال‌های اخیر بر خشکسالی‌ حادث شده و دام‌های شهرستان سرخس و عشایری به حدود یک‌سوم کاهش پیدا کرده است.\r\n\r\nرئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سرخس بیان کرد: در شهرستان سرخس با توجه به بررسی‌های انجام شده در روزهای گردوغباری، تونل‌های گردوخاک بیشتر در نواحی شکل می‌گیرد که شخم و شیار انجام شده است و هیچ‌گونه پوششی ندارد.\r\n\r\n\"\"\r\n\r\nوی عنوان کرد: برای حفظ و حراست از تاغ‌زارها منابع طبیعی و آبخیزداری با اجرای گشت‌‌زنی‌هایی که در محدوده تاغ‌زارها داشته، اقدام به حفظ و حراست آن می‌کند.\r\n\r\nحسینی‌کیا تصریح کرد: از آن ‌جایی ‌که تعداد نیروهای قرق‌بان و حافظ منابع طبیعی محدود است، شوراهای اسلامی، دهیاری‌ها و نیروی بسیج مردمی به‌صورت خودجوش با یگان حفاظت منابع طبیعی شهرستان همکاری و با مشاهده متخلفان در اسرع وقت به محل عزیمت و با همکاری دستگاه قضائی و نیروهای خدوم انتظامی اقدام به توقیف و بازداشت متخلفان می‌کند.\r\n\r\nرئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سرخس اضافه کرد: در مدت ۶ ماهه اخیر بیش از ۲۰ نفر متخلف بازداشت و تحویل مقام قضائی شده است و برای جبران خسارت با هماهنگی مقام قضائی مجازات جایگزین ازجمله کشت، مراقبت و آبیاری برای متخلفان پیشنهاد شده است.\r\n\r\nوی گفت: هر سه کانون ریزگرد در شهرستان سرخس از اهمیت ویژه و خاص برخوردار بوده و نمی‌توان تفاوتی قائل شد، اما کانون خانگیران با توجه به وجود تاسیسات گاز و نفت از اهمیت بالاتری برای مهار ریزگردها برخوردار است.\r\n\r\nحسینی‌کیا تصریح کرد: نمی‌توان در بحث مهار ریزگردها زمان را دخالت داد چون جدای از زمان، شرایط اقلیمی و پوشش نیز اهمیت دارد؛ همچنین در اجرای طرح‌های بیابان‌زدایی، مطالعات از اهمیت قابل‌توجهی برخوردار است و بعد از مطالعات دقیق بیولوژیک، ژئوفیزیک و زمین‌شناسی می‌توان نسبت به بیابان‌زدایی اقدام کرد.\r\n\r\nرئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سرخس خاطرنشان کرد: نقش مردم، همیاران طبیعت، بسیج، شرکت بهره‌برداری نفت و گاز شرق، پالایش گاز شهید هاشمی‌نژاد و آستان قدس رضوی از اهمیت بالایی برای مهار ریزگردها برخوردار است.\r\n\r\nکاهش معضل ریزگردها نیازمند به میدان آمدن عموم مردم است\r\n\r\nمحمد ملتجی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست سرخس در این میزگرد مجازی با اشاره به راه‌حل کوتاه مدت برای مهار ریزگردها گفت: ممیزی مجدد مراتع براساس ظرفیت موجود و جلوگیری از چرای دام در مراتع و همچنین برخورد قاطع با دامدارانی که دام مازاد وارد مرتع می‌کنند و بیش از زمان مشخص شده در پروانه در منطقه می‌مانند، می‌توان در کنترل ریزگردها نقش موثری داشته باشد.\r\n\r\nرئیس اداره حفاظت محیط زیست سرخس بیان کرد: از ابتدای سال جاری این اداره چهار پرونده تعلیف غیرمجاز دام در منطقه حفاظت شده جنگل خواجه را به مراجع قضائی ارسال کرده است.\r\n\r\nملتجی عدم کشت دیم و جلوگیری از شخم و شیار زدن اراضی دیم زار، قرق کانون‌ها و اطراف آن برای احیای پوشش گیاهی(نمونه عینی آن جاده روستای چاله‌زرد است) را از دیگر راهکارها برای مهار ریزگردها عنوان کرد.\r\n\r\nوی تصریح کرد: سازمان حفاظت محیط زیست مسئولیت حفظ و حراست مناطق چهارگانه تحت مدیریت خود را که عمدتا مقابله با شکار و صید غیرمجاز گونه‌های مختلف جانوری است را برعهده دارد و خارج از آن مسئولیت نظارت و حفاظت بر عهده سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و همچنین یگان حفاظت اراضی آستان قدس رضوی است، اما در عین حال کارکنان یگان حفاظت این اداره هرگاه در ماموریت‌های شبانه‌روزی خود با این موارد برخورد داشتند به سرعت وارد عمل شده و موارد را به همکاران خود در یگان حفاظت اداره منابع طبیعی شهرستان گزارش کردند.\r\n\r\n\"\"\r\n\r\nرئیس اداره حفاظت محیط زیست سرخس با اشاره به کانون ریزگردها بیان کرد: کانون‌های داخلی تقریبا به یک میزان فعال هستند و متأسفانه ما علاوه بر کانون‌های داخلی، تحت تأثیر کانون خارجی صحرای قره‌قوم کشور ترکمنستان هم هستیم.\r\n\r\nملتجی گفت: معضل ریزگردها یک شبه به وجود نیامده و متأسفانه با توجه به خشکسالی‌های متوالی سال‌های گذشته و عدم بارش نزولات آسمانی و در نتیجه آن فقر مراتع و افزون بر آن کشت دیم در اراضی با وسعت بسیار زیاد، ورود دام مازاد به مراتع و چرای دام به‌صورت گسترده و قطع درختچه‌های تاغ توسط سودجویان کم‌خِرَد، مهار این ریزگردها نیاز به صرف زمان و هزینه زیادی دارد، اما با به میدان آمدن عموم مردم و ایجاد حس مسئولیت در بین آحاد جامعه می‌توان این هزینه و زمان رسیدن به نتیجه مطلوب را کاهش داد.\r\n\r\nوی خاطرنشان کرد: اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی اقدام به خرید یک ایستگاه سنجش کیفیت هوا با استانداردهای بین المللی کرده است که در آینده‌ نزدیک در شهر سرخس نصب و راه‌اندازی می‌شود.\r\n\r\nکاشت تاغ جدید، جلوگیری از ورود دام و قرق مراتع راهکار کوتاه مدت مهار ریزگردها است\r\n\r\nسروش نیک‌فرجام، مدیر املاک و اراضی آستان قدس رضوی سرخس در این میزگرد مجازی با اشاره به راهکار کوتاه مدت برای مهار ریزگردهای شهرستان گفت: آستان قدس رضوی با هماهنگی منابع طبیعی و نهادهای نظامی برای حفاظت بیشترین کانون خانگیران برنامه دارد.\r\n\r\nوی بیان کرد: علت اصلی وخیم شدن وضعیت ریزگردها مسئله خشکسالی‌ها است؛ کاشت تاغ جدید، جلوگیری از ورود دام و قرق مراتع از راه‌هایی است که می‌توان نسبت به مهار ریزگردها در کوتاه مدت اقدام کرد.\r\n\r\n\"\"\r\n\r\nمدیر املاک و اراضی آستان قدس رضوی سرخس عنوان کرد: در مدت یک‌سال گذشته ۳۵ هزار نهال در سرخس توسط آستان قدس رضوی در اطراف منطقه ویژه اقتصادی، صمدآباد و باغ ماهان برای کنترل ریزگردها کاشته شده است.\r\n\r\nنیک‌فرجام تصریح کرد: آستان قدس رضوی همچنین در دو سال گذشته در کانون‌های ریزگرد قرارداد دیمی منعقد نکرده و از محل‌های قرق قبلی هم حفاظت کرده است.\r\n\r\nوی خاطرنشان کرد: فرهنگ‌سازی برای حفظ تاغ و جلوگیری از تخریب مراتع هم در کنار اقدامات اشاره شده در کنترل ریزگردها موثر است.\r\n\r\nروش کنونی منابع طبیعی برای مهار ریزگردها دارای اشکال است\r\n\r\nحجت سندگل، مسئول بسیج مهندسین صنعت سپاه سرخس در این میزگرد مجازی با اشاره به راهکار کوتاه مدت برای مهار ریزگردهای شهرستان گفت: در طرح بسیج مهندسین صنعت سپاه سرخس برای مهار ریزگردها، ۱۵۰۰ هکتار را در یک‌سال می‌توان زیر کشت پوشش گیاهان مثمر برد، اما لازمه اجرای این طرح تامین آب موردنیاز است که این موضوع نیز با هم‌افزایی سازمان‌ها می‌تواند حل شود.\r\n\r\nوی افزود: این طرح در دو شکل قابلیت اجرا دارد که در شکل اول اگر تجهیزات خریداری شود، در سال اول با هزینه حدود ۱۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان این طرح قابل اجرا است و در شکل دوم می‌توان با اجاره تجهیزات و سالانه با کمتر از سه میلیارد تومان این طرح را اجرا کرد.\r\n\r\n\"\"\r\n\r\nمسئول بسیج مهندسین صنعت سپاه سرخس بیان کرد: ریزگردها برای شهرستان سرخس می‌تواند یک فرصت باشد که علاوه بر اینکه باعث هم‌افزایی سازمان‌ها می‌شود، با کاشت درختان مثمر در این طرح و استفاده از ظرفیت‌های مردمی ضمن مقابله با ریزگردها، اشتغالزایی نیز صورت می‌گیرد.\r\n\r\nسندگل با بیان اینکه روش کنونی منابع طبیعی برای مهار ریزگردها اشکالاتی دارد، گفت: باید از کاشت تاغ و گیاهان غیرمثمر اجتناب کرد و با پای کار آوردن ظرفیت‌های مردمی، مردم نیز از کاشت پوشش گیاهان مثمر بهره‌مند شوند.\r\n\r\nانتهای پیام/