به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ بخش معدن همواره یکی از پیشرانهای اصلی اقتصاد و اشتغالزایی در مناطق کمبرخوردار به شمار میرود در این میان، شهرستان جغتای در غرب خراسان رضوی به واسطه قرارگیری در کمربند افیولیتی کشور، از ذخایر غنی و ارزشمند کانسنگ کرومیت بهرهمند است؛ پهنههایی که در سالهای اخیر با چالشهای مضاعفی نظیر ناترازی انرژی، افزایش سرسامآور بهای سوخت و قطعات یدکی، فرسودگی ماشینآلات و موانع صادراتی روبهرو بودهاند.
با این حال، حفظ سنگر تولید و ممانعت از تعدیل نیرو نیازمند عزمی جهادی و اتخاذ راهبردهای میدانی متناسب با شرایط بحران است.
در همین راستا، خبرنگار «صبح توس» به سراغ سیدکاظم هاشمیکیا، مدیرعامل شرکت کلاتگوهر و مدیر معدن کرومیت گَفت رفته و در گفتگویی تفصیلی آخرین وضعیت این پهنه معدنی، چالشهای پیشروی تولیدکنندگان، سازوکارهای مقابله با ناترازی انرژی و اقدامات انجامشده برای صیانت از نیروی کار را مورد واکاوی قرار داده است.
صبح توس: معدن کرومیت روستای «گَفت» جغتای دقیقاً در چه سالی کشف شد، چه مراحلی را تا رسیدن به پروانه بهرهبرداری طی کرد و پیشینه استخراج در این پهنه معدنی به چند سال قبل بازمیگردد؟
هاشمیکیا: معدن کرومیت گَفت از معادن باسابقه و ریشهدار منطقه محسوب میشود عملیات اولیه کشف این پهنه به سال ۱۳۳۳ برمیگردد و در ادامه، مراحل تکمیلی اکتشاف و آغاز استخراج آن در سال ۱۳۳۷ به سرانجام رسید و موفق به اخذ پروانه بهرهبرداری شد.
همچنین به عنوان یک نقطه عطف تاریخی، در سال ۱۳۴۷ یکی از نخستین واحدهای کرومشویی در سطح کشور در دل همین معدن احداث و به بهرهبرداری رسید که نشان از پیشینه غنی این مجموعه دارد.
صبح توس: کانسنگ استخراجی این معدن از نظر زمینشناسی و متالورژی دقیقاً چه ویژگیهایی دارد؟ عیار متوسط کرومیت در این پهنه چقدر است و ارزیابی شما از کیفیت ماده معدنی چیست؟
هاشمیکیا: کانسنگ استخراجی معدن گفت دارای ویژگیهای فنی منحصربهفردی است؛ از جمله اینکه میزان آلومینیوم آن نسبتاً بالا بوده و از لحاظ فیزیکی دارای دانهبندی و ساختار کریستالی بسیار مرغوب و مطلوبی است. همین دانهبندی ایدهآل سبب شده تا ماده معدنی ما در واحدهای فرآوری مشتریان بسیار زیادی داشته باشد و به خوبی مورد استقبال قرار گیرد. از حیث عیار نیز عیار متوسط کلوخه استخراجی عموماً بین ۳۳ تا ۴۲ درصد است، اما بخش عمده سنگ معدنی ما با عیار کیفی ۳۷ تا ۳۸ درصد به دست میآید.
صبح توس: در حال حاضر شناسنامه اشتغال معدن گفت به چه ترتیب است؟ چند نفر نیروی مستقیم و غیرمستقیم در بخشهای مختلف مشغول به کارند و سهم بومیان منطقه چقدر است؟
هاشمیکیا: در حال حاضر این معدن تحت مالکیت شرکت «کلات گوهر» فعالیت میکند. ما حدود ۴۰ نفر نیروی مستقیم شرکتی داریم و در کنار آن، با بهکارگیری ۸ گروه پیمانکاری، حدود ۳۸ تا ۴۰ نفر نیز از طریق این پیمانکاران در معدن مشغول به فعالیت هستند؛ یعنی در مجموع حدود ۸۰ نفر اشتغالزایی مستقیم در این پهنه ایجاد شده است. در بحث اشتغال غیرمستقیم نیز از طریق فروش بار به کارخانجات فروکروم از جمله فروکروم نیشابور (کاوندگان)، تأمینکنندگان و خریداران، چرخه اقتصادی وسیعی شکل گرفته است. یکی از مهمترین افتخارات ما این است که از زمان تحویل مدیریت، تمام پرسنل مجموعه بومیسازی شدند و غالب نیروها از اهالی شریف روستاهای «گَفت» و «جَبلَه» هستند که آموزشهای تخصصی حفاری و استخراج را فرا گرفتهاند.
صبح توس: امسال کشور و منطقه با شرایط ویژه و چالشهای اقتصادی روبهرو بود؛ این تحولات به عنوان یک شوک غیرمترقبه چه اثری بر فعالیت روزمره، راندمان کار و چرخه عملیاتی و هزینهای معدن گفت گذاشت؟
هاشمیکیا: متأسفانه بازار کرومیت به واسطه مشکلات صادراتی، رکود سنگینی را تجربه کرد و قیمتها متناسب با تورم و هزینهها رشد نیافت؛ به طوری که قیمت کرومیت عیار ۴۲ در حدود ۲۳ تا ۲۴ میلیون تومان در هر تن درجا زد که اصلاً توجیه اقتصادی ندارد. از سوی دیگر هزینههای معدنکاری جهش وحشتناکی داشته است؛ سوختی که پیشتر لیتری ۳۰۰ تومان تهیه میشد، اکنون با احتساب کرایه حمل به لیتری ۹ تا ۱۲ هزار تومان رسیده است! فرسودگی ماشینآلات و واردات قطعات بیکیفیت چینی نیز هزینههای استهلاک را سرسامآور کرده است. به دلیل ممنوعیتهای وارداتی، یک دستگاه بیل مکانیکی ۲۲۰ که در آن سوی مرزها حدود ۳ میلیارد تومان است، در داخل کشور نزدیک به ۲۰ میلیارد تومان معامله میشود. این شکاف عمیق، حاشیه سود تولیدکننده را از بین برده و بسیاری از معادن را تا مرز تعطیلی کشانده است.
صبح توس: آیا در ماههای گذشته و در اوج التهابات، با افت تناژ استخراج، توقف خطوط یا کاهش حجم بارگیری روبهرو شدید یا توانستید برنامه هدفگذاریشده تولید را محقق کنید؟
هاشمیکیا: التهابات بازار طبیعتاً روند فروش و نقدینگی ما را تحت تأثیر قرار داد. زمانی که صادرات محصولاتی چون فروکروم با چالش روبهرو میشود، خریداران عمده و کارخانهها نیز خرید کرومیت خام را کاهش میدهند. در چنین شرایطی دلالها و واسطهها وارد میدان میشوند و با اصطلاحاً «زدن بر سر مال»، کانسنگ را با قیمتهای بسیار پایین خریداری میکنند. ما برای اینکه بتوانیم هزینههای جاری نظیر حقوق کارگران، بیمه تأمین اجتماعی و مالیات را بدون تأخیر بپردازیم، ناچار شدیم بخش قابلتوجهی از بار را با قیمتهای پایین نقد کنیم تا چرخه تولید نخوابد.
صبح توس: در روزهایی که فضای تحریمی مانع ورود برخی تجهیزات میشود، برای تأمین قطعات یدکی و سهمیه سوخت گازوئیل با چه گرههایی مواجه شدید؟
هاشمیکیا: تأمین ادوات بسیار دشوار شد و متأسفانه در بازار سیاه قیمتها به شدت افزایش یافت. در بحث سوخت نیز سهمیه گازوئیل تخصیصی ما عملاً به کمتر از نصف تقلیل یافت؛ در شرایطی که سهمیه ماهانه مصوب ما بین ۷۰ تا ۷۴ هزار لیتر بود، در ماههای اخیر تنها حدود ۳۰ هزار لیتر تایید شد که آن هم با نرخ آزاد و هزینههای گزاف حمل به دستمان رسید. البته در این معدن ما از مواد ناریه (انفجاری) استفاده نمیکنیم و بخش عمده استخراج ما مکانیکی و دستی است که خود این موضوع حساسیت سوخت را دوچندان میکرد.
صبح توس: به عنوان سکاندار یک بنگاه اقتصادی، در بطن شرایط بحرانی چه تصمیمات فوری و تدابیر ویژهای برای تابآوری معدن اتخاذ کردید تا اجازه ندهید شریان تولید قطع شود؟
هاشمیکیا: برای حفظ تابآوری، راهبرد استخراج را بلافاصله تغییر دادیم. به جای باطلهبرداریهای سنگین روباز که مصرف سوخت و استهلاک سرسامآوری داشت، بر روی استخراج و اکتشاف زیرزمینی تمرکز کردیم. تیمهای تخصصی و مجرب را مجهز به ادوات دستی، کلنگ و پیکورهای موتوری سبک کردیم تا در دل کوه رگههای بکر و عیاربالا را شناسایی و استخراج کنند. همچنین احداث تونل جدیدی به نام «تونل وکیل» را کلید زدیم. این تدبیر هوشمندانه سبب شد مصرف سوخت ماشینآلات سنگین به حداقل برسد، هزینهها مهار شود و حیات معدن با قدرت ادامه یابد.
صبح توس: بسیاری از واحدهای اقتصادی در شرایط شوکهای بیرونی بلافاصله به سراغ تعدیل نیرو میروند؛ شفاف به مردم بگویید آیا در معدن گفت حتی یک مورد تعدیل نیرو یا کاهش دستمزد رخ داد؟
هاشمیکیا: با افتخار و با تکیه بر نگاه انقلابی و جهادی حاکم بر مدیریت و حمایتهای همهجانبه هیئتمدیره و مدیرعامل شرکت کلاتگوهر، اعلام میکنم که حتی یک نفر تعدیل نیرو یا اخراج در معدن گفت نداشتیم. نه تنها نیرویی کم نشد، بلکه با عقد قرارداد با ۸ تیم اکتشافی پیمانکاری جدید، جذب نیرو نیز داشتیم و ظرفیت اشتغال منطقه را در اوج بحرانها افزایش دادیم.
صبح توس: کار در اعماق معدن نیاز به روحیه و انگیزه دارد؛ در این ایام، چه اقداماتی برای حفظ انگیزه و تثبیت امنیت شغلی کارگران و خانوادههایشان انجام دادید؟
هاشمیکیا: در کنار ایمنسازی دقیق و اصولی تونلهای زیرزمینی، اصلیترین تدبیر ما ارتقای امنیت روانی و مالی پرسنل بود. در گذشته شاید حقوقها هفتم یا هشتم هر ماه پرداخت میشد، اما در این ماههای سخت با مدیریت منابع، حقوق کارگران را زودتر از موعد و نهایتاً تا سوم یا چهارم هر ماه تسویه کردیم. علاوه بر این، طرح تشویقی ویژهای اجرا کردیم؛ به طوری که هر کارگری که یک ساعت اضافهکاری بایستد، برای او معادل دو ساعت (یک ساعت کار + یک ساعت پاداش تشویقی) منظور و پرداخت میشود که این اقدام رضایت و انگیزه بالایی در مجموعه ایجاد کرده است.
صبح توس: مدیریت معدن چگونه توانست شوک ناشی از قطعی برق تابستان و سهمیهبندی سوخت را مهار کند؟
هاشمیکیا: برای همگامی با شبکه برق سراسری و کاهش بار در ساعات پیک، خطوط فرآوری و عملیات کارگاهی را بازآرایی کردیم. به جای روزهای اداری پرمصرف، کارگاه را در شیفتهای شبانه (از ساعت ۱۱ یا ۱۲ شب تا صبح) و همچنین روزهای جمعه و پنجشنبههای کاری فعال کردیم و روزهای شنبه و سهشنبه را استراحت دادیم. در بخش سوخت نیز با مدیریت قطرهچکانی گازوئیل و جایگزینی روشهای کممصرف دستی و زیرزمینی توانستیم ناترازیها را مهار کنیم.
صبح توس: چرخه فروش و تحویل کانسنگ به چه ترتیبی مدیریت شد؟ چرا سهم فروش مستقیم به برخی صنایع پاییندستی کمتر است؟
هاشمیکیا: برخی واحدهای بزرگ صنعتی رویهای دارند که بار را تحویل میگیرند و پس از نمونهگیری داخلی، مطالبات را طی بازههای طولانی ۴۵ تا ۶۰ روزه پرداخت میکنند. برای یک مجموعه معدنی فعال که باید حقوق و هزینههای روزانه کارگران را به موقع بپردازد، این خواب طولانی نقدینگی مقدور نیست. از همین رو، ما مجبوریم محصولات را از طریق بازرگانان و واسطههای معتبر با قیمتهای نقدی پایینتر به فروش برسانیم تا شریان نقدینگی مجموعه برای تسویه بیدرنگ حقوقها حفظ شود.
صبح توس: مهمترین مطالبه و انتظار شما از دستگاههای اجرایی و حمایتی برای پشتیبانی از تولید در شرایط کنونی چیست؟
هاشمیکیا: بزرگترین خواسته ما از دولت و نهادهای حاکمیتی، برداشتن بار مضاعف از دوش تولیدکننده واقعی است. متأسفانه فشارهای مالیاتی اعم از مالیات بر ارزش افزوده و مالیات عملکرد، به همراه سختگیریهای تأمین اجتماعی و بستن حسابها در شرایط رکود، رمقی برای معدندار باقی نمیگذارد. اگر واقعاً به دنبال رونق تولید هستند، باید در حوزه مالیات و بیمه بستههای تنفسی و تسهیلاتی در نظر بگیرند و همچنین مسیر واردات ماشینآلات معدنی با تعرفه منطقی را هموار سازند تا ماشینآلات فرسوده نوسازی شوند.
صبح توس: این شرایط دشوار چقدر معدن را به سمت تکیه بر توان داخلی و بازسازی قطعات مستعمل سوق داد؟
هاشمیکیا: به دلیل گرانی سرسامآور لوازم یدکی و اجناس بیکیفیت در بازار، تعمیرگاه و واحد مکانیکی خودمان را فعال کردیم. بخش عمدهای از قطعات و ادواتی که از سالهای گذشته در انبارها به عنوان اقلام معیوب مانده بود را با همت نیروهای فنی خودمان بازسازی و احیا کردیم و دوباره به خط تولید بازگرداندیم تا وابستگی و هزینههای ارزی و ریالی را به حداقل برسانیم.
صبح توس: و کلام پایانی؛ در حال حاضر وضعیت پایداری و چشمانداز توسعهای معدن گفت را چگونه ارزیابی میکنید؟
هاشمیکیا: ما با تمام توان در حال حراست از سنگر تولید هستیم. برای کاهش ریسک و ایجاد تنوع در سبد درآمدی معدن، علاوه بر کرومیت به سراغ بهرهبرداری از ماده معدنی دوم رفتهایم. خوشبختانه پروانه اکتشاف «سنگ لاشه مالون» را دریافت کردهایم و انشاءالله ظرف دو ماه آینده پروانه بهرهبرداری آن نیز صادر خواهد شد تا با استخراج سنگ مالون و تأمین نیازهای پروژههای گابیونبندی، منابع طبیعی، شهرداریها و دهیاریهای منطقه، افق جدیدی از اشتغال پایدار و درآمدزایی را برای منطقه جغتای رقم بزنیم. با توکل بر خدا و تلاش جهادی پرسنل، پرچم تولید را در این منطقه برافراشته نگاه خواهیم داشت.
انتهای خبر/
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!