به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ نخستین نشست انجمن «عصر سینما» با حضور بابک خواجه‌پاشا، فیلمساز و فیلمنامه‌نویس، به همت مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی برگزار شد و در آن درباره وضعیت سینمای ایران، هویت، اخلاق و نسبت سینما با مسائل اجتماعی بحث و تبادل نظر شد.

خواجه‌پاشا در این نشست با تأکید بر ضرورت شکل‌گیری گفت‌وگو میان جریان‌های مختلف سینمایی اظهار کرد: هر جریان سینمایی که در کشور در حال حرکت است، الزاماً نباید با آن مقابله کرد، بلکه باید به گفتمان رسید.

وی افزود: یکی از شاخصه‌های سینما دیالوگ است و یکی از بهترین اتفاق‌ها این است که بتوان نشست، گفت‌وگو کرد و به نتیجه رسید؛ نه اینکه صرفاً رویکرد تقابلی در پیش گرفته شود.

این فیلمساز ادامه داد: اگر چنین نشست‌هایی به گفت‌وگوی واقعی و سپس جمع‌بندی و اقدام منجر شود، می‌تواند به سینمای ایران کمک کند؛ هرچند ممکن است این تأثیر در ابتدا محدود باشد، اما در حوزه‌هایی مانند بازیگری، کارگردانی و آموزش می‌تواند اثرگذار باشد. 

سینمای ماندگار به شناخت و باور نیاز دارد 

خواجه‌پاشا با اشاره به مؤلفه‌های سینمای ارزشمند گفت: سینمای ارزشمند، سینمایی است که درون آن شناخت و باور وجود داشته باشد. برخی آثار ممکن است در مقطعی با یک موضوع سیاسی یا اجتماعی مطرح شوند، اما پس از مدتی از فضای سینما کنار بروند؛ در حالی که سینمای ماندگار باید بتواند اثری عمیق‌تر بر مخاطب بگذارد.

وی درباره نسبت سینما با مفاهیم الهی و انسانی اظهار کرد: سینمای الهی الزاماً سینمایی نیست که به صورت مستقیم درباره خدا صحبت کند. ممکن است فیلمی درباره رابطه پدر و دختر باشد، اما درون آن عشق، خانواده، انسان و اخلاق وجود داشته باشد.

این فیلمساز افزود: اگر اثری بتواند رابطه انسان‌ها را با یکدیگر بهتر کند و مخاطب را نسبت به خانواده، فرزند و دیگر انسان‌ها حساس‌تر کند، می‌تواند واجد یک نگاه انسانی و الهی باشد. 

اخلاق؛ بخشی از هویت سینمای ایرانی 

خواجه‌پاشا هویت ایرانی را متأثر از مذهب، تاریخ، اقلیم و مؤلفه‌های فرهنگی دانست و گفت: یکی از شاخصه‌های تمدنی ما اخلاق است؛ البته اخلاق را نباید صرفاً به یک مفهوم دینی محدود کرد، بلکه مجموعه‌ای از آداب، رفتارها و نگاه‌های فکری و انسانی را شامل می‌شود.

وی ادامه داد: سینمایی که به انسان احترام می‌گذارد، سینمای انسانی است. فیلمساز می‌تواند یک شخصیت را نقد کند و خطاهای او را نشان دهد، اما نقد یک شخصیت نباید به معنای تخریب جایگاه مفاهیمی مانند خانواده، پدر و مادر باشد.

این فیلمساز با اشاره به مسائل و آسیب‌های اجتماعی افزود: جامعه با مشکلاتی مانند بیکاری، مشکلات اقتصادی، مسائل خانوادگی و آسیب‌های اجتماعی مواجه است و سینما می‌تواند به این موضوعات بپردازد؛ اما مسئله مهم، نوع مواجهه و نحوه روایت این آسیب‌هاست. 

بازنمایی بحران باید به شناخت منجر شود 

خواجه‌پاشا در ادامه با تأکید بر مسئولیت هنرمند در قبال مسائل اجتماعی اظهار کرد: جامعه مسائل و بحران‌های مختلفی دارد و هر فرد در جایگاه خود وظیفه‌ای برعهده دارد. هنرمند نیز باید شیوه مواجهه خود با این مسائل را مشخص کند.

وی افزود: هنرمند قرار نیست همه بحران‌های اجتماعی را درمان کند، اما می‌تواند یک مسئله را به شکلی روایت کند که مخاطب نسبت به آن حساس شود و حتی مسئولان نیز مسئله را بهتر ببینند.

خواجه‌پاشا تصریح کرد: بازنمایی یک بحران به‌تنهایی کافی نیست؛ باید دید این بازنمایی چه تأثیری بر قلب و روح مخاطب می‌گذارد و آیا می‌تواند به شناخت و اصلاح مسئله کمک کند یا صرفاً به بازتولید تلخی منجر می‌شود. 

انتقاد خواجه‌پاشا از «عنکبوت مقدس» 

این فیلمساز در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به فیلم «عنکبوت مقدس» و نحوه بازنمایی مشهد اظهار کرد: هنگامی که یک فیلم درباره یک آسیب اجتماعی در مشهد ساخته می‌شود، باید مشخص باشد که آیا صرفاً همان معضل اجتماعی موضوع فیلم است یا اینکه در کنار آن، جایگاه امام رضا(ع)، شهر مشهد و هویت آن نیز مورد تعرض قرار می‌گیرد.

وی افزود: وقتی یک آسیب اجتماعی در کنار تصویر یک شهر و یک شخصیت مقدس قرار می‌گیرد، دیگر نمی‌توان گفت موضوع فیلم صرفاً همان آسیب اجتماعی است؛ زیرا نحوه بازنمایی شهر، مردم و جایگاه معنوی آن نیز بخشی از روایت خواهد بود. 

گفت‌وگوی اختصاصی صبح توس با خواجه‌پاشا 

خواجه‌پاشا در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار صبح توس درباره ظرفیت‌های سینمای مشهد اظهار کرد: وضعیت امروز سینما تنها به ایران یا مشهد محدود نمی‌شود و در بسیاری از کشورهای جهان نیز سینما با رکود جدی مواجه است.

وی افزود: این رکود در حوزه تولید آثار، مضامین، جذب مخاطب و درآمدزایی مشاهده می‌شود و طبیعتاً آثار آن به سینمای ایران نیز منتقل خواهد شد.

این فیلمساز با اشاره به جایگاه مشهد در سینمای کشور گفت: به نظر می‌رسد مشهد نسبت به بسیاری از شهرستان‌های کشور پیشروتر است و شرایط ویژه‌ای دارد.

خواجه‌پاشا ادامه داد: بررسی میزان فروش فیلم‌ها نشان می‌دهد مشهد همواره جایگاه ویژه‌ای داشته و از سوی دیگر، این شهر از سینماهای مناسب و سالن‌های استاندارد برخوردار است.

وی درباره ظرفیت انجمن «عصر سینما» نیز اظهار کرد: هر جریان سینمایی که در کشور در حال حرکت است، الزاماً نباید با آن مقابله کرد؛ بلکه باید به گفتمان رسید. یکی از بهترین اتفاق‌ها این است که بتوان نشست، گفت‌وگو کرد و به اشتراکاتی رسید.این فیلمساز تأکید کرد: به نظر من جهان ما آن‌قدر که تصور می‌کنیم با یکدیگر فاصله ندارد و می‌توان از مسیر گفت‌وگو به نقاط مشترک رسید. 

پروژه جدید خواجه‌پاشا در مرحله پژوهش 

خواجه‌پاشا در پاسخ به پرسش خبرنگار صبح توس درباره فعالیت جدید خود نیز گفت: در حال حاضر روی پروژه‌ای درباره «میناب» کار می‌کنم که در حوزه فیلمنامه و پژوهش قرار دارد.وی افزود: این پروژه در مرحله تحقیق و پژوهش است و هنوز به مرحله تولید و تصویربرداری نرسیده است.

انتهای خبر/