به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»، مهدی طلعتی صبح امروز در نشست خبری با خبرنگاران با اشاره به وضعیت منابع آبی تربتحیدریه اظهار کرد: کاهش بارندگی، تغییرات اقلیمی و برداشتهای گسترده از سفرههای زیرزمینی طی چند دهه گذشته، شرایط منابع آب این منطقه را به وضعیت نگرانکنندهای رسانده است.
وی با بیان اینکه تراکم بالای چاهها در دشت تربتحیدریه فشار زیادی به منابع زیرزمینی وارد کرده است، افزود: طی حدود ۴۰ سال گذشته سطح آب زیرزمینی این دشت حدود ۲۱ متر افت داشته و این روند همچنان ادامه دارد.
مدیر امور منابع آب تربتحیدریه تصریح کرد: در سال ۱۳۶۸ میزان افت سطح آب زیرزمینی حدود ۷۹ سانتیمتر در سال بوده و در مجموع طی چهار دهه اخیر کاهش قابل توجهی در ذخایر آبخوان منطقه رخ داده است.
طلعتی با اشاره به ضخامت فعلی لایه اشباع آب در دشت تربتحیدریه گفت: در حال حاضر حدود ۲۸ متر ستون آب قابل استفاده در آبخوان منطقه باقی مانده است و اگر سالانه حدود یک متر از سطح آب زیرزمینی کاسته شود، لایههای پایینتر به دلیل کیفیت نامناسب و شوری بالا، قابلیت استفاده مطلوب نخواهند داشت.
وی با تأکید بر ضرورت توجه مسئولان به این موضوع خاطرنشان کرد: بارها اعلام کردهایم که با ادامه این روند، ممکن است حدود ۱۵ سال دیگر با شرایط بسیار دشواری در دشت تربتحیدریه مواجه شویم، اما حل این مسئله نیازمند تدبیر و اقدام فوری است و نمیتوان صرفاً به امید افزایش بارندگی بود.
نشست زمین یکی از پیامدهای افت آبهای زیرزمینی
مدیر امور منابع آب تربتحیدریه یکی دیگر از پیامدهای افت سفرههای زیرزمینی را پدیده فرونشست زمین دانست و گفت: آثار نشست زمین در بخشهایی از منطقه قابل مشاهده است و حتی در محدوده مجتمع فولاد رخ نیز نشستهایی در حدود ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر گزارش شده است.
وی افزود: افت سطح آب زیرزمینی باعث ایجاد تنش در لایههای خاک و در نتیجه نشست زمین میشود که میتواند تأسیسات، زیرساختها و ساختمانها را با خطر مواجه کند.
طلعتی همچنین افزایش مصرف انرژی را از دیگر پیامدهای افت سطح آب دانست و اظهار کرد: هرچه سطح آب زیرزمینی پایینتر میرود، برای برداشت آب باید انرژی بیشتری مصرف شود و این مسئله هزینههای بهرهبرداران را نیز افزایش میدهد.
کیفیت آب نیز در حال تغییر است
وی با اشاره به تأثیر کاهش منابع آب بر کیفیت آب افزود: کاهش حجم آب موجود در سفرههای زیرزمینی میتواند موجب افزایش شوری آب شود و در برخی نقاط منطقه نیز این تغییرات در کیفیت منابع آب قابل مشاهده است.
مدیر امور منابع آب تربتحیدریه تأکید کرد: کاهش کمیت منابع آب و افت سطح آبخوانها، بهطور مستقیم بر کیفیت آب نیز تأثیرگذار است و این موضوع یکی از نگرانیهای مهم در مدیریت منابع آبی منطقه محسوب میشود.
دولت به تنهایی نمیتواند منابع آب را مدیریت کند
طلعتی با انتقاد از تمرکز بیش از حد مدیریت منابع آب در ساختارهای دولتی گفت: تصمیمگیریهای صرفاً از بالا به پایین، بدون حضور و مشارکت بهرهبرداران و کشاورزان، در بسیاری از موارد قابلیت اجرایی لازم را ندارد.
وی ادامه داد: در برخی ساختارهای تصمیمگیری مرتبط با آب، نقش کشاورزان و بهرهبرداران بسیار کمرنگ است و در حالی که بدون مشارکت کسانی که بهطور مستقیم با منابع آب سروکار دارند، نمیتوان مدیریت موفقی در این حوزه داشت.
وی مقاومتهای اجتماعی، افزایش تخلفات، هزینههای بالای نظارت و کاهش اثربخشی قوانین را از پیامدهای مدیریت صرفاً دولتی عنوان کرد و افزود: دستگاههای اجرایی با تعداد محدودی نیروی نظارتی نمیتوانند به تنهایی تمامی تخلفات حوزه آب را کنترل کنند.
طلعتی تصریح کرد: باید به سمت اصلاح حکمرانی آب و مدیریت مشارکتی حرکت کنیم، زیرا آب یک منبع مشترک و محدود است و بدون همراهی بهرهبرداران، مدیریت پایدار آن امکانپذیر نخواهد بود.
مدیر امور منابع آب تربتحیدریه، مدیریت مشارکتی را یکی از اقدامات مؤثر سالهای اخیر در منطقه عنوان کرد و گفت: با واگذاری بخشی از مدیریت مصرف آب به بهرهبرداران و اجرای کنترلهای هوشمند، توانستیم تا حدودی شیب افت سطح آب زیرزمینی را کاهش دهیم.
وی افزود: بهرهبرداران زمانی که حجم مشخصی از آب در اختیارشان قرار میگیرد و مسئولیت مدیریت آن را نیز بر عهده میگیرند، همکاری بیشتری برای کنترل مصرف و اجرای برنامههای کاهش برداشت خواهند داشت.
طلعتی خاطرنشان کرد: اعمال خاموشی چاهها و مدیریت مصرف توسط خود بهرهبرداران از جمله اقداماتی بوده که در کاهش سرعت افت آبهای زیرزمینی تأثیرگذار بوده است.
اقدام بیسابقه کشاورزان جلگه رخ برای کاهش برداشت آب
وی یکی از مهمترین دستاوردهای مدیریت مشارکتی در تربتحیدریه را اقدام کشاورزان جلگه رخ عنوان کرد و گفت: کشاورزان این منطقه با مشاهده افت سطح آب زیرزمینی، خود پیشنهاد کردند که ضریب تعدیلی برای چاههای کشاورزی در نظر گرفته شود تا حجم آب کمتری برای بخش کشاورزی برداشت شود.
مدیر امور منابع آب تربتحیدریه افزود: این اقدام حتی پیش از اجرای طرحهای سازگاری با کمآبی انجام شد و از نمونههای کمنظیر مشارکت مستقیم بهرهبرداران در مدیریت منابع آب در کشور به شمار میرود.
وی افزایش اعتمادسازی، کاهش تصدیگری دولت، کاهش تعارضات و شکلگیری تشکلهای بهرهبرداری را از دیگر دستاوردهای مدیریت مشارکتی در منطقه برشمرد.
برخورد با چاهها و حفاریهای غیرمجاز
طلعتی با اشاره به اقدامات انجام شده برای مقابله با برداشتهای غیرمجاز از منابع آب گفت: طی سالهای اخیر اقدامات مختلفی برای شناسایی و برخورد با چاههای غیرمجاز و تجهیزات حفاری غیرقانونی انجام شده است.
وی افزود: سودجویان همواره روشهای جدیدی برای دور زدن قانون پیدا میکنند و همین موضوع نشان میدهد که اتکا صرف به اقدامات نظارتی و برخوردهای قانونی نمیتواند راهحل نهایی مدیریت منابع آب باشد.
مدیر امور منابع آب تربتحیدریه با اشاره به وضعیت رودخانههای منطقه گفت: در حوزه تربتحیدریه ۱۲ رودخانه وجود دارد و برای تمامی این رودخانهها اسناد مالکیت اخذ شده است.
وی افزود: بخش قابل توجهی از رودخانههای حاشیه شهر در بیشتر روزهای سال خشک هستند و تنها در چند روز یا هفته از سال جریان آب در آنها برقرار است.
۴۰ حلقه چاه، تأمینکننده آب شرب تربتحیدریه
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به دغدغه تأمین آب شرب شهر تربتحیدریه اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۴۰ حلقه چاه برای تأمین آب شرب در منطقه فعال است و مجموع استحصال آب از این منابع به حدود ۶۵۰ لیتر در ثانیه میرسد.
طلعتی با بیان اینکه سرانه مصرف آب شهری در تربتحیدریه بالاتر از میانگین کشور است، گفت: متوسط سرانه مصرف آب شهری در کشور حدود ۲۳۵ لیتر برای هر نفر در شبانهروز است، اما این رقم در تربتحیدریه به حدود ۲۷۵ لیتر میرسد.
وی ادامه داد: این میزان مصرف حتی نسبت به متوسط بالای کشور نیز حدود ۴۰ لیتر بیشتر است و نشان میدهد که در کنار مشکلات تأمین آب، موضوع مدیریت مصرف نیز باید مورد توجه جدی شهروندان قرار گیرد.
شبکه فرسوده و انشعابات غیرمجاز چالشهای آب شهری
مدیر امور منابع آب تربتحیدریه فرسودگی خطوط انتقال و شبکه توزیع آب را یکی از عوامل مؤثر در مشکلات تأمین آب دانست و گفت: بخشی از شبکه آب شهری قدیمی و فرسوده است و اصلاح و بازسازی آن نیازمند اعتبارات قابل توجهی است.
وی همچنین وجود انشعابات غیرمجاز را از دیگر مشکلات حوزه آب شهری عنوان کرد و افزود: متأسفانه در برخی موارد از آب شبکه برای مصارف غیرمجاز از جمله باغها و اراضی کشاورزی استفاده میشود.
طلعتی با بیان اینکه مشکلات زیرساختی حوزه آب طی دهههای گذشته شکل گرفته است، خاطرنشان کرد: اصلاح این وضعیت نیازمند برنامهریزی بلندمدت، تأمین اعتبارات و همراهی دستگاههای اجرایی و مردم است.
وی تأکید کرد: نجات منابع آب تربتحیدریه تنها با ساخت چاه جدید یا اقدامات مقطعی امکانپذیر نیست و باید همزمان کاهش مصرف، جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز، اصلاح شبکهها، افزایش بهرهوری و مشارکت واقعی بهرهبرداران در مدیریت منابع آب مورد توجه قرار گیرد.
انتهای خبر/
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!