به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ از آن زمان که سناباد و نوغان میزبان امام رضا علیه السلام شدند، نگاه‌ها به این گوشه از زمین تغییر کرد و توس پایگاه مهم و دائمی برای مردم مسلمان شد.

گسترش حضور مسلمانان مخصوصاً شیعیان چه قبل از شهادت امام هشتم و چه پس از آن باعث رونق کسب و کار شده و پای تجّار بزرگ را به این شهر گشوده‌است.

آن دو روستای کوچک حالا شهر مشهد را تشکیل داده‌اند که دومین کلان‌شهر مذهبی دنیا پس از مکه مکرمه شناخته شده و یکی از موضوعات قابل توجه و تأمل این شهر بخش اقتصاد نشأت گرفته از حضور زائر در آن است.

سالانه میلیون‌ها زائر ایرانی و خارجی به این شهر سفر می‌کنند و بار مالی هنگفتی برای آن به ارمغان می‌آورند به گونه‌ای که اگر امروز زائر را از مشهد حذف کنیم دوباره تبدیل به همان روستای کوچک بدون وجه تمایز خاصی از دیگر مکان‌های کشور خواهدشد.

خراسان به فیروزه و زرشک و زعفران معروف است و مشهد به واسطه حضور زائران به قطب خرید‌ و‌ فروش این محصولات تبدیل شده چرا که خرید سوغات متبرک یکی از ارکان سفر به مشهد است و تأثیر ویژه‌ای در اقتصاد این شهر دارد.

امروزه صنایع دیگری نیز پیرامون بافت حرم مطهر رضوی و برخی مناطق حاشیه‌ای ایجاد شده که دیگر همه چیز را در فیروزه و زرشک و زعفران خلاصه نمی‌شود.

به یکی از مهم‌ترین مکان‌های تاریخی و اقتصادی مشهد می‌روم تا با زائرانی که به این قطعه از بهشت رسیده‌اند پیرامون موضوع اقتصاد گفتگو کنم. بازار امام رضا علیه السلام یکی از مناطق اقتصادی مشهد است که بافت قدیمی آن نیز برای زائران جنبه گردشگری نیز دارد. چند دقیقه‌ای در بازار می‌چرخم و به مغازه‌ای می‌رسم که نسبتاً شلوغ است و ویترین آن سرتاسر از نقره‌جات و سنگ‌های قیمتی پر شده‌است اما آنچه چشم نواز است فیروزه‌هایی است دلت را آسمانی می‌کند و در این‌جا با شناسنامه به مخاطب ارائه می‌شود.

با یکی از خریداران هم صحبت می‌شوم. آقای موسی احمدیان از شهر خوی استان آذربایجان غربی به مشهد آمده‌اند. با وی هم کلام می‌شوم و سوالاتی را می‌پرسم.

صبح توس: چند روز است که به مشهد آمدید و چه اندازه سوغات خریده‌اید؟

احمدیان: امروز سومین روزی است که در مشهد هستیم. سوغاتی هم تا حدودی خریدیم اما قیمت‌ها خیلی بالا رفته و مثل سال‌های قبل خیلی چمدان پُر نکرده‌ایم. مثلاً همیشه انگشتر نقره می‌خریدم و برای سوغات می‌بردم اما این‌بار چون خیلی گران‌ شده ترجیح دادم چند نگین فیروزه و عقیق بدون نقره و دو انگشتر نقره برای خودم خریداری کنم. در کنار این زرشک و کمی زعفران هم خریدم. زرشک مشهد واقعاً کیفیت بالایی دارد و علاوه بر سوغات، به سفارش اقوام و دوستان نیز برای‌شان زرشک میخرم. سوغات دیگری مثل لباس هم خریدم.

صبح توس: به جز سوغات دیگر چه هزینه‌هایی در مشهد داشتید؟

احمدیان: بزرگترین هزینه در مشهد محل اسکان است. من و خانواده‌ام که پنج نفر هستیم در یک هتل سه ستاره در خیابان شیرازی ساکن هستیم و برای هرشب حضور حدودأ ۶ میلیون تومان هزینه پرداخت می‌کنیم که بنظرم خیلی زیاد است.ما پنج روز مشهد هستیم و حدودأ سی میلیون تومان هزینه اقامت می‌شود. علاوه بر سوغات به مکان‌های تفریحی و تاریخی مثل شهربازی، موزه، پارک آبی و چند اثر تاریخی هم می‌رویم که برای همه آن‌ها هزینه‌هایی دیده شده است.

پس از جداشدن از خانواده احمدیان و چرخی در بازار به روی یکی از نیمکت‌های طبقه دوم بازار می‌نشینم. دو خانم که خرید‌هایی دستشان است روبه‌رویم می‌نشینند. با آن‌ها صحبت می‌کنم تا ببینم سهم‌شان از خرید و بازار چگونه است. البته زیارت خانواده ناظم‌پور کمی متفاوت است.

صبح توس: چندروز است به مشهد آمده‌اید و چقدر تاحالا خرید داشتید؟

ناظم‌پور: ۹ روز است که با خانواده در مشهد هستیم و خرید هم تا حدودی داشتیم.

صبح توس: دلیل خاصی دارد که ۹ روز را برای سفر انتخاب کرده‌اید؟ معمولاً سفر به مشهد یک هفته‌ای است.

ناظم‌پور: بله ما از شهر شاهرود به اینجا آمدیم و دلیل طولانی شدن سفر هم عمل جراحی پدرم است. پدرم چندسال است که مشکل قلبی دارد و عمل ویژه و سنگینی که باید انجام می‌داد در تهران و مشهد و یکی دیگر از شهرها انجام می‌دادند. برای رفتن به تهران معذوریت داشتیم چون هزینه‌ها خیلی بالا است. اما مشهد هزینه‌های نسبتأ کمتری دارد، خلوت‌تر است و علاوه‌ بر آن از زیارت هم بهره می‌بریم.

صبح توس: محل اقامت شما کجاست و چندروز قرار است بمانید؟

ناظم‌پور: ما یک سوئیت اجاره کرده‌ایم. پنج روز است که از عمل پدرم می‌گذرد و قرار است بیست روز اینجا بمانیم تا حالش بهتر بشود و بتواند مسیر بازگشت را تحمل کند و چند نوبت هم مراجعات پس از عمل را نیز به پزشک خود داشته باشد. برای هرروز اقامت هم سه میلیون تومان هزینه پرداخت می‌کنیم. البته این مبالغ در برابر سلامتی پدرم چیزی نیست و از خدا می‌خواهیم هرچه سریعتر حال او را خوب کند.

ضمن آرزوی سلامتی برای پدر خانواده ناظم‌پور به چرخیدن در بازار ادامه می‌دهم. بله این روزها اقتصاد مشهد در حوزه پزشکی نیز سخن برای گفتن دارد و گردشگری سلامت یک فاکتور مهم و ارزآور محسوب می‌شود. حالا به سراغ طلای سرخ می‌روم. بازار زعفران یکی از زیباترین و مهم‌ترین بخش‌های جغرافیای خراسان است. با صاحب یکی از نشان‌های معروف زعفران مشهد که شعبه‌ای هم در بازار دارد، به دلیل جلوگیری از تبلیغات از آوردن نام فرد و نشان آن خودداری می‌کنم، گفت‌و‌گو می‌کنم.

صبح توس: چندسال است که در کار زعفران هستید و آیا درآمد آن کافی است؟

فروشنده: نمی‌دانم دقیقأ چندسال است چون این شغل خانوادگی ما است. همه اجداد ما در یکی از روستاهای گناباد مشغول به کشت زعفران بوده و هستند و حدوداً ۵۰ سال است که در اینجا مغازه داریم و خودمان به صورت مستقیم به فرآوری و فروش زعفران و محصولات جانبی آن مشغول شده‌ایم.

صبح توس: درآمد حاصل از کاشت و فروش زعفران راضی کننده است؟ استقبال مردم و زائران چگونه است؟

فروشنده: زعفران از آن دست محصولاتی است که برداشت و فرآوری آن زحمت خیلی زیادی دارد. با آن‌که دستگاه‌های مختلفی برای پاک کردن و جمع‌آوری آن ساخته شده است اما هنوز همان شیوه سنتی بهترین و اثربخش‌ترین نحوه کار است که این موضوع خودش باعث افزایش قیمت زعفران می‌شود چرا که هزینه دستمزدها بالا می‌رود. استقبال مردم خوب است اما مثل گذشته نیست چون با وضعیت رکود اقتصادی دیگر کسی توان خرید ویژه زعفران برای سوغات را ندارد و مقدار کمتری برای مصرف شخصی خریداری می‌کنند. به همین دلیل نیز ما در تولیدات خود سراغ محصولات جانبی متفاوتی برای زعفران رفتیم تا هم انواع محصول بیشتر شده و هم قیمت‌ها مناسب‌تر باشد تا خریدار دست بازتری برای خرید داشته باشد. با این وجود خدا را شاکریم که به برکت وجود امام رضا علیه السلام روزی حلال به ما از دست زائر آقا می‌رسد.

در همه شهرهای زیارتی از فرانسه و ایتالیا در غرب دنیا، ژاپن و نپال و هند در شرق دنیا و همچنین شهرهای زیارتی جهان اسلام به مرکزیت مکه مکرمه و مشهد مقدس، اقتصاد نقش ویژه و پررنگی دارد. ایجاد امکانات اولیه زندگی و دیگر موارد پیرامونی می‌تواند تأثیر به‌سزایی در رشد کیفیت اقتصادی در این شهر و کشورها داشته باشد. مشهدالرضا فرصت‌ها و توانایی‌های فوق‌العاده‌ای در حوزه اقتصاد و گردشگری زیارت دارد که در برخی موارد از آن به درستی استفاده نشده است. صبح توس پرونده ویژه‌ای در این خصوص باز کرده و پیگیری بسیاری از این مشکلات و برطرف کردن آن، همچنین معرفی و حمایت از ظرفیت‌های این حوزه را یکی از رسالت‌های خود دانسته و تا رسیدن به نتیجه مطلوب این موضوعات را ادامه خواهد داد.

انتهای خبر/