به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «صبحتوس»؛ افزایش دما، تشدید خشکسالی و کاهش منابع آبی در سالهای اخیر، الگوی سنتی باغداری در خلیلآباد را با چالشهای تازهای مواجه کرده است؛ شرایطی که در قطب تولید انگور خراسان رضوی، آثار خود را از کاهش کیفیت محصول و افزایش آفتابسوختگی تا توقف رشد و افزایش تبخیر آب نشان داده است.
در چنین شرایطی، حرکت به سمت روشهای نوین مدیریت باغ نه یک انتخاب تجملی، بلکه ضرورتی برای تداوم تولید و حفظ اقتصاد باغداران محسوب میشود.
خلیلآباد اکنون یکی از عرصههای تجربه روشهایی است که میتواند بخشی از خسارتهای ناشی از گرمای شدید را کاهش دهد. اجرای شید در باغهای انگور، تجربهای است که با هدف ایجاد شرایط مناسبتر برای رشد محصول، کاهش تابش مستقیم خورشید، مدیریت بهتر مصرف آب و ارتقای کیفیت انگور در حال بررسی و توسعهاند.
در کنار این تجربههای میدانی، ایجاد مزارع الگویی نیز تلاش دیگری برای نزدیک کردن دانش علمی، تجربه بومی و نیاز واقعی کشاورزان به شمار میرود. مسئولان بخش ترویج کشاورزی معتقدند مزارع الگویی باید محل انتقال دانش از کشاورزان پیشرو به دیگر بهرهبرداران باشند و شکاف عملکرد میان تولیدکنندگان را کاهش دهند.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم کشاورز برای تغییر روش تولید، بیش از توصیههای نظری به مشاهده نتیجه عملی نیاز دارد. باغ الگویی انگور خلیلآباد با اجرای سایهبان و روشهای نوین آبیاری، همین نقش را دنبال میکند؛ یعنی کشاورز بتواند اثر یک روش را در مزرعه ببیند، هزینه و فایده آن را ارزیابی کند و سپس درباره اجرای آن در باغ خود تصمیم بگیرد.
در این میان، احتمال اختصاص خط اعتباری برای توسعه سایهبان در سال آینده نیز میتواند حلقه اتصال تجربههای موفق و توسعه گسترده آنها باشد؛ چراکه عبور از باغداری سنتی به روشهای سازگار با اقلیم، علاوه بر دانش و آموزش، نیازمند سرمایهگذاری و حمایت مالی است.
شید؛ تجربهای برای مهار گرمای باغ
یکی از کشاورزان خلیلآبادی که در باغ انگور یاقوتی خود اجرای شید را تجربه کرده است، افزایش دما را یکی از مهمترین چالشهای سالهای اخیر عنوان میکند.
حسین رضاپور در گفتگو با خبرنگار «صبح توس»؛ گفت: گرمای شدید منطقه باعث شده مدیریت باغ دیگر صرفاً بر روشهای مرسوم آبیاری و مراقبت از محصول متکی نباشد و ضرورت استفاده از راهکارهای جدید بیش از گذشته احساس شود.
وی با اشاره به تغییر سیستم آبیاری باغ خود و استفاده از آبیاری تحت فشار، توضیح میدهد که حتی با وجود اصلاح روش آبیاری، دمای بالای منطقه همچنان مسئلهای جدی برای باغدار است.
این کشاورز خلیلآبادی ادامه داد: مسئله فقط تأمین آب نیست؛ بلکه زمانی که دمای هوا افزایش مییابد، تبخیر بیشتر شده و بخشی از ظرفیت آبی موجود پیش از آنکه به شکل مؤثر در اختیار گیاه قرار گیرد، از دست میرود.
وی اجرای شید را تلاشی برای پاسخ به همین شرایط میداند و اظهار کرد: راهکاری که قرار است با ایجاد سایه و کاهش شدت تابش مستقیم خورشید، شرایط مناسبتری برای درختان و محصول فراهم کند؛ یکی از مهمترین مشکلاتی که در باغهای منطقه مشاهده میشود، آفتابسوختگی انگور است؛ آسیبی که علاوه بر ظاهر محصول، میتواند کیفیت نهایی تولید را نیز تحتتأثیر قرار دهد.
این کشاورز همچنین به توقف رشد درختان و محصول در اوج گرما اشاره کرد و افزود: افزایش حرارت باعث شده رشد باغ از ماههای گرم سال، بهویژه از تیر و مرداد، با محدودیت مواجه شود. در چنین شرایطی، مدیریت دمای محیط باغ میتواند در کنار مدیریت آب، به یکی از مؤلفههای مهم تولید تبدیل شود.
ضرورت تغییر مسیر باغداری سنتی
علی رضایی در گفتگو با خبرنگار «صبح توس»؛ در ارزیابی تجربههای نوین باغداری، افزایش دمای هوا و تغییرات اقلیمی را از مهمترین عواملی میداند که کشاورزان منطقه را ناگزیر به بازنگری در روشهای تولید کرده است.
از نگاه او، شرایطی که طی سالهای اخیر بر منطقه حاکم شده، دیگر با نسخههای قدیمی باغداری قابل مدیریت کامل نیست و بهرهبرداران باید روشهای جدید را جدیتر دنبال کنند.
رضایی با اشاره به اجرای شید در باغ انگور، عنوان کرد: مهمترین اثر این روش کاهش آفتابسوختگی است؛ موضوعی که در شرایط گرمای شدید اهمیت دوچندانی پیدا کرده است. تابش مستقیم و دمای بالا میتواند به محصول آسیب بزند و در نهایت کیفیت اقتصادی انگور را کاهش دهد. از این منظر، شید میتواند به عنوان یکی از روشهای مدیریت شرایط حرارتی باغ مورد توجه قرار گیرد.
این کشاورز در کنار کاهش آفتابسوختگی، استفاده بهینه از منابع آبی را یکی دیگر از دستاوردهای این روش عنوان کرد و گفت: اهمیت این موضوع در شرایطی که محدودیت منابع آب به یکی از چالشهای اصلی کشاورزی تبدیل شده، بیشتر نمایان میشود. هر روشی که بتواند مصرف آب را هدفمندتر کند و از هدررفت منابع جلوگیری کند، میتواند بخشی از راهکار سازگاری کشاورزی با شرایط اقلیمی جدید باشد.
رضایی همچنین بر تأثیر شید بر کیفیت انگور تأکید دارد و تصریح کرد: تغییر روش باغداری نباید صرفاً با هدف کاهش یک خسارت انجام شود، بلکه باید مجموعهای از اهداف شامل حفظ کیفیت، افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای تولید را دنبال کند، به همین دلیل، ارزیابی تجربههای جدید باید بر اساس نتیجه واقعی آنها در مزرعه انجام شود.
مزارع الگویی؛ پل میان دانش و مزرعه
حمید بیگزاده، در گفتگو با خبرنگار «صبح توس»؛ با بیان اینکه «طرح شبکه ملی مزارع الگویی به عنوان یکی از محوریترین برنامههای سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به سطح استانهای کشور ابلاغ شده است»، اظهار داشت: در چارچوب این طرح، ۱۲۸ مزرعه الگویی در محصولات مزیتدار زراعی و باغی در سطح استان پیشبینی شده است.
وی با تأکید بر اینکه «هدف اصلی این طرح جبران خلأ عملکرد بین کشاورزان پیشرو و کشاورزان پایینتر از سطح میانگین عملکرد منطقه است»، خاطرنشان کرد: مزارع الگویی به عنوان عرصهای برای نمایش عملی آخرین یافتههای تحقیقاتی، دانش بومی و تجربههای موفق کشاورزان ایجاد شدهاند تا زمینه انتقال این دانش به سایر پهنههای تولیدی فراهم شود.
مدیر هماهنگی ترویج کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به اینکه «مزرعهای که هماکنون در آن حضور داریم، باغ الگویی انگور در شهرستان خلیلآباد است»، تصریح کرد: این باغ با رویکرد الگوسازی و انتقال تجربیات کاربردی به کشاورزان منطقه ایجاد شده تا بهرهبرداران بتوانند از نزدیک با اقدامات مؤثر در افزایش میانگین عملکرد آشنا شوند.
وی با بیان اینکه «کشاورزان تابعی که در کنار کشاورز قرار دارند، میتوانند با آخرین یافتههای تحقیقاتی، دانش بومی و اقداماتی که در راستای افزایش میانگین عملکرد انجام شده آشنا شوند»، اذعان کرد: یکی از کارکردهای مهم این مزارع آن است که دانش و تجربه تولیدکنندگان موفق از حالت فردی خارج شده و در سطح گستردهتری از پهنههای کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد.
بیگزاده با تأکید بر اینکه «هدفگذاری ما این است که تا ۱۷۰ مزرعه الگویی را در سایر واحدهای الگو، مانند حوزه دام و شیلات نیز پیگیری کنیم»، عنوان کرد: توسعه این مزارع میتواند حضور میدانی کشاورزان در برنامههای ترویجی را افزایش داده و ارتباط میان یافتههای علمی و فعالیت روزمره بهرهبرداران را تقویت کند.
وی با اشاره به اینکه «در حوزه بخش کشاورزی، بحث افزایش راندمان آب از اهمیت ویژهای برخوردار است»، تشریح کرد: باغ الگویی انگور خلیلآباد با رویکرد احداث سایبان ایجاد شده و این اقدام در راستای دستیابی به بهرهوری بیشتر از منابع آب و ارتقای شیوههای مدیریت تولید در باغ انجام گرفته است.
مدیر هماهنگی ترویج کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با بیان اینکه «یکی از اهداف اصلی این اقدامات، افزایش راندمان آبیاری است»، تأکید کرد: در شرایطی که مدیریت منابع آب به یکی از الزامات اصلی بخش کشاورزی تبدیل شده است، استفاده از روشهای نوین و انتقال تجربههای موفق به کشاورزان میتواند نقش مؤثری در افزایش بهرهوری داشته باشد.
وی با تأکید بر اینکه «مزارع الگویی باید محل نفوذ دانش در سطح پهنههای تولید باشند»، بیان کرد: آشنایی مستقیم کشاورزان با روشهای نوین تولید، یافتههای تحقیقاتی و تجربههای بومی موفق، زمینه تصمیمگیری آگاهانهتر و بهبود عملکرد تولید را فراهم میکند.
خلیلآباد؛ از مزرعه الگویی تا حمایت مالی
محمود شبان در گفتگو با خبرنگار «صبح توس»؛ با بیان اینکه نخستین مزرعه الگویی کشاورزی در سطح استان خراسان رضوی در شهرستان خلیلآباد افتتاح شده است، اظهار داشت: هدف از اجرای این مزرعه الگویی، فراهم کردن امکان مشاهده و یادگیری عملی روشهای نوین کشاورزی برای کشاورزان و باغداران است تا بهرهبرداران بتوانند روشهای اجراشده را در باغها و مزارع خود به کار گیرند.
وی با تأکید بر اینکه این مزرعه الگویی در قطب تولید انگور خراسان رضوی ایجاد شده است، خاطرنشان کرد: در این مزرعه، روشهای نوین آبیاری از جمله آبیاری قطرهای و همچنین اجرای سایهبان در باغ مورد استفاده قرار گرفته است و کشاورزان و باغداران میتوانند بهصورت عملی با نحوه اجرای این روشها آشنا شوند.
مدیر جهاد کشاورزی خلیلآباد با اشاره به اینکه هدف اصلی از ایجاد مزارع الگویی، انتقال تجربه عملی به بهرهبرداران است، تصریح کرد: کشاورزان با حضور در این مزرعه و مشاهده روش اجرای سیستمهای نوین، میتوانند موارد مورد نیاز را به مزارع خود انتقال دهند و در باغهایشان اجرا کنند.
وی با بیان اینکه اجرای روشهای نوین باید به افزایش درآمد بهرهبرداران منجر شود، اذعان کرد: زمانی که یک روش جدید در شرایط واقعی باغ اجرا و نتیجه آن برای کشاورز قابل مشاهده باشد، زمینه برای پذیرش و توسعه آن در میان بهرهبرداران فراهم میشود و این موضوع میتواند به بهبود عملکرد اقتصادی بخش کشاورزی کمک کند.
شبان با تأکید بر اینکه خلیلآباد در زمینه ایجاد مزارع الگویی ظرفیت قابل توجهی دارد، عنوان کرد: در این شهرستان در روشهای مختلف نزدیک به ۱۰ مزرعه الگویی وجود دارد که هرکدام با هدف معرفی و توسعه روشهای مورد نیاز بخش کشاورزی ایجاد شدهاند.
وی با اشاره به اینکه مزرعه الگویی مربوط به اجرای سایهبان امروز برای نخستینبار در سطح استان خراسان رضوی در خلیلآباد افتتاح شده است، تشریح کرد: این اقدام در ادامه فعالیت مزارع الگویی شهرستان انجام شده و شرایطی را فراهم کرده است تا بهرهبرداران از نزدیک با اجرای سایهبان در باغ آشنا شوند.
مدیر جهاد کشاورزی خلیلآباد با بیان اینکه عملکرد مزارع و باغات الگویی شهرستان تاکنون بسیار خوب بوده است، تأکید کرد: با توجه به نتایج این مزارع، پیشبینی میشود برای سال آینده امکان ایجاد خط اعتباری تسهیلاتی برای اجرای سایهبان در بخش کشاورزی فراهم شود.
وی با تأکید بر اینکه ایجاد خط اعتباری میتواند روند توسعه این سیستمها را در بین بهرهبرداران سرعت ببخشد، بیان کرد: در صورت فراهم شدن تسهیلات مورد نیاز، اجرای سیستمهای سایهبان در باغها با سرعت بیشتری دنبال خواهد شد و زمینه برای گسترش این روش در بخش کشاورزی فراهم میشود.
شبان با اشاره به جایگاه خلیلآباد در تولید انگور استان خراسان رضوی، اظهار کرد: این شهرستان بهعنوان قطب تولید انگور استان، در زمینه استفاده از روشهای جدید و سازگار با شرایط بخش کشاورزی نیز ظرفیت بالایی دارد و حرکت به سمت روشهای نوین در باغهای انگور با جدیت دنبال میشود.
وی افزود: خلیلآباد در زمینه اجرای سایهبان در باغات انگور، توسعه گلخانه انگور و همچنین استفاده از ارقام کمآب طلب و مقاوم به خشکی، از شهرستانهای پیشرو و برتر در سطح استان خراسان رضوی محسوب میشود.
به این ترتیب، تجربه خلیلآباد در سایهبان را میتوان بخشی از یک مسیر بزرگتر دانست؛ مسیری که از مشاهده و آموزش آغاز میشود، با ارزیابی عملکرد ادامه مییابد و در صورت حمایت مالی میتواند به توسعه گسترده روشهای نوین در باغهای انگور منجر شود.
تجربه شید در باغهای انگور خلیلآباد نشان میدهد تغییر اقلیم، کشاورزان را به سمت بازنگری در شیوههای تولید سوق داده است. کاهش آفتابسوختگی، مدیریت بهتر آب، حفظ کیفیت محصول و سازگاری با گرمای فزاینده، مهمترین اهداف این مسیر است.
مزارع الگویی نیز میتوانند حلقه اتصال تجربه، دانش و عمل باشند. با این حال، توسعه این روشها به آموزش مستمر، ارزیابی دقیق نتایج و حمایت مالی نیاز دارد. اگر تجربههای موفق به تسهیلات و برنامههای حمایتی متصل شوند، خلیلآباد میتواند الگوی حرکت باغداری سنتی به سمت کشاورزی نوین و سازگار با اقلیم باشد.
انتهای خبر/
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!