حجت‌الاسلام محمد زنگنه در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛  اظهار کرد: مهم‌ترین تفاوت بانکداری اسلامی با بانکداری ربوی، در مبنای قراردادهاست؛ در بانکداری ربوی پول در برابر پول و با نرخ مشخص قرار می‌گیرد، اما در بانکداری اسلامی فعالیت بانکی باید در قالب معامله، خرید و فروش، اجاره یا مشارکت اقتصادی انجام شود.

وی افزود: در بانکداری اسلامی، پول ابزار انجام معامله و فعالیت اقتصادی است و نباید به کالایی برای تولید سود تبدیل شود. از این رو، هر نوع دریافت سود در بانک ربا محسوب نمی‌شود و اگر سود از یک فعالیت اقتصادی واقعی و در چارچوب قرارداد شرعی به دست آمده باشد، با بهره حاصل از قرض تفاوت دارد.

رئیس اداره تبلیغات اسلامی تایباد ادامه داد: سود حاصل از خرید و فروش کالا، اجاره، سرمایه‌گذاری یا مشارکت واقعی با سودی که صرفاً بر پایه قرض دادن پول دریافت می‌شود، ماهیت متفاوتی دارد. اگر مبلغی ثابت و از پیش تعیین‌شده بر اصل پول، بدون ارتباط با نتیجه فعالیت اقتصادی و بدون پذیرش ریسک تعیین شود، موضوع از منظر فقهی متفاوت است و می‌تواند در چارچوب ربا قرار گیرد.

زنگنه با اشاره به نقش عقود اسلامی در نظام بانکی تصریح کرد: عقودی مانند بیع، مرابحه، مضاربه و مشارکت، ساختار فعالیت بانکی را از قرض ساده به معامله کالا، خدمات یا مشارکت اقتصادی تبدیل می‌کنند. در این قراردادها، وجود موضوع واقعی معامله و اجرای صحیح مفاد عقد اهمیت اساسی دارد.

وی بیان کرد: صرف درج عنوان یک عقد اسلامی در قرارداد برای تحقق بانکداری اسلامی کافی نیست و آنچه اهمیت دارد، تطابق عملیات بانکی با ماهیت همان عقد است. اگر قرارداد در عمل ویژگی‌های یک قرض ربوی را داشته باشد، تغییر عنوان نمی‌تواند ماهیت واقعی آن را تغییر دهد.

رئیس اداره تبلیغات اسلامی تایباد با تأکید بر ضرورت نظارت شرعی گفت: نظارت مستمر بر فرآیند تنظیم و اجرای قراردادها باید به گونه‌ای باشد که از اجرای صوری عقود جلوگیری شود. نظارت شرعی مؤثر می‌تواند فاصله میان مفاد قرارداد و عملکرد واقعی بانک را کاهش دهد.

وی افزود: شفافیت در قراردادها نیز برای افزایش اعتماد مردم ضروری است و مشتری باید بداند تسهیلات را بر اساس چه عقدی دریافت می‌کند، سود آن چگونه محاسبه می‌شود و منابع در چه چارچوبی به کار گرفته خواهد شد.

زنگنه با اشاره به ضرورت آموزش عمومی اظهار کرد: مردم هنگام دریافت تسهیلات یا سپرده‌گذاری باید با مفاهیمی مانند قرض، بیع، مرابحه، مضاربه و مشارکت آشنا باشند و نسبت به حقوق و تعهدات خود در قراردادهای بانکی آگاهی داشته باشند.

وی خاطرنشان کرد: کارکنان بانک‌ها نیز به دلیل نقش مستقیم در تنظیم و اجرای قراردادها باید تفاوت میان قرض و معامله و همچنین ضوابط عقود اسلامی را به‌درستی بشناسند تا اجرای قراردادها از ماهیت شرعی خود فاصله نگیرد.

رئیس اداره تبلیغات اسلامی تایباد در پایان گفت: تحقق بانکداری اسلامی نیازمند اجرای واقعی عقود، نظارت مؤثر، شفافیت قراردادها و افزایش آگاهی مردم است و نمی‌توان صرفاً با تغییر نام قراردادها، فعالیت بانکی را اسلامی تلقی کرد.
انتهای خبر/