به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ وقتی سخن از دیپلماسی، اقتدار ملی، مقاومت و ولایت فقیه به میان میآید، نمیتوان صرفاً در چارچوب تحلیلهای رایج سیاسی سخن گفت.
جمهوری اسلامی ایران طی چهار دهه گذشته بارها در معرض جنگ، تحریم، فشارهای سیاسی و عملیاتهای پیچیده رسانهای قرار گرفته و در تمامی این عرصهها یک تجربه مشترک را پیش روی خود دیده است؛ اینکه قدرت ملی، پشتوانه مردمی و رهبری حکیمانه، مهمترین عامل عبور از بحرانها بودهاند.
غلامرضا خواجی، عضو هیأت علمی گروه حقوق بینالملل دانشگاه فردوسی مشهد، معتقد است موفقیت دیپلماسی بدون اقتدار ملی امکانپذیر نیست و رمز اصلی پیروزی ملت ایران در برابر دشمنان نیز در پیوند عمیق مردم با ولایت فقیه نهفته است.
در این گفتگوی اختصاصی، او به بررسی نسبت میان دیپلماسی و قدرت ملی، جایگاه ولایت فقیه در نظام جمهوری اسلامی، نقش مردم در ناکامی دشمنان و درسهای عاشورا برای جامعه امروز میپردازد.
صبح توس: این روزها بحث مذاکرات، دیپلماسی و توافقات احتمالی بار دیگر در فضای سیاسی کشور مطرح شده است. به نظر شما مهمترین پیشنیاز موفقیت دیپلماسی چیست؟
خواجی: اگر بخواهیم واقعبینانه به موضوع نگاه کنیم، باید بپذیریم که در نظام بینالملل امروز، دیپلماسی بدون قدرت معنایی ندارد.
برخی تصور میکنند دیپلماسی میتواند جایگزین اقتدار ملی شود؛ درحالی که تجربه تاریخی خلاف این موضوع را ثابت کرده است. مذاکره زمانی موفق است که طرف مقابل بداند شما از عناصر قدرت برخوردار هستید و توان دفاع از منافع خود را دارید.
قدرت ملی فقط به توان نظامی محدود نمیشود. قدرت ملی مجموعهای از مؤلفهها است؛ از سرمایه اجتماعی و حضور مردم گرفته تا توان اقتصادی، قدرت دفاعی، مشروعیت سیاسی و انسجام داخلی.
اگر این عناصر وجود نداشته باشد، دیپلماسی به ابزاری برای تحمیل خواستههای قدرتهای بزرگ تبدیل خواهد شد.
صبح توس: برخی جریانهای سیاسی تلاش میکنند هرگونه نقد نسبت به توافقات یا مذاکرات را مخالفت با منافع ملی معرفی کنند. نگاه شما به این مسئله چیست؟
خواجی: متأسفانه این مسئله در سالهای اخیر بارها تکرار شده است.
هر زمان که نیروهای دلسوز و انقلابی نسبت به برخی خوشبینیهای غیرواقعبینانه هشدار دادهاند، به جای پاسخ منطقی، با برچسبزنی مواجه شدهاند.
درحالی که نقد دلسوزانه بخشی از پویایی سیاسی جامعه است؛ واقعیت این است که نیروهای انقلابی هیچگاه مخالف دیپلماسی نبودهاند؛ بلکه همواره نسبت به اعتماد بیضابطه به قدرتهای سلطهگر هشدار دادهاند.
امروز نیز مسئله اصلی همین است. کسی مخالف مذاکره نیست، اما تجربه نشان داده است که آمریکا و متحدانش بارها منافع خود را بر هر توافقی مقدم دانستهاند و نمیتوان بدون درنظر گرفتن این واقعیتها تصمیمگیری کرد.
صبح توس: شما بارها بر مفهوم اقتدار ملی تأکید کردید. اقتدار ملی در جمهوری اسلامی از چه مؤلفههایی تشکیل شده است؟
خواجی: به اعتقاد من سه ضلع اصلی اقتدار جمهوری اسلامی ایران شامل مردم، ولایت فقیه و توان بازدارندگی کشور است.
در سالهای اخیر دشمنان تلاش زیادی کردند تا هر سه ضلع این مثلث را هدف قرار دهند.
از یک طرف به دنبال ایجاد شکاف میان مردم و نظام بودند، از طرف دیگر تلاش کردند جایگاه ولایت فقیه را تضعیف کنند و همزمان به دنبال ضربه زدن به توان دفاعی و منطقهای جمهوری اسلامی بودند اما واقعیت این است که این سه مؤلفه مکمل یکدیگرند.
مردم بدون رهبری الهی و حکیمانه دچار سردرگمی میشوند و قدرت دفاعی نیز بدون پشتوانه مردمی کارآمد نخواهد بود.
صبح توس: در روزهای اخیر بار دیگر بحث نقش ولایت فقیه در عبور کشور از بحرانها مطرح شده است. جایگاه ولایت فقیه را در معادلات امروز چگونه ارزیابی میکنید؟
خواجی: اگر بخواهیم صادقانه سخن بگوئیم، مهمترین عامل ثبات جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته ولایت فقیه بوده است؛ تاریخ اسلام نیز همین حقیقت را نشان میدهد.
هر جا جامعه اسلامی از محور ولایت فاصله گرفت، دچار انحراف شد و هرجا حول محور ولایت حرکت کرد، موفق شد از بحرانها عبور کند.
امام خمینی(ره) جمله بسیار مهمی دارند که فرمودند: «پشتیبان ولایت فقیه باشید تا به مملکت شما آسیبی نرسد.»
این جمله یک شعار سیاسی نیست؛ بلکه حاصل یک تجربه تاریخی است.
دشمنان انقلاب بارها تلاش کردند با انواع توطئهها، جنگها، تحریمها و فتنهها نظام اسلامی را به زانو درآورند اما آنچه کشور را حفظ کرد، پیوند مردم با ولایت بود.
صبح توس: برخی معتقدند جنگ اخیر و تهدیدات دشمن نیز بار دیگر این موضوع را اثبات کرد. نظر شما چیست؟
خواجی: کاملاً درست است. دشمن تصور میکرد با فشار نظامی، عملیات روانی و جنگ رسانهای میتواند جامعه ایران را دچار فروپاشی کند.
محاسبه آنها این بود که مردم از نظام فاصله گرفتهاند و در شرایط بحرانی از کشور حمایت نخواهند کرد. اما آنچه در میدان اتفاق افتاد، دقیقاً عکس این تحلیل بود.
ملت ایران نشان دادند در بزنگاههای تاریخی، فارغ از سلایق سیاسی و اختلافنظرها، پای امنیت و استقلال کشور میایستند. این همان سرمایه اجتماعی عظیمی است که دشمنان بارها آن را نادیده گرفتهاند.
صبح توس: در این میان، نقش فرهنگ عاشورا را چگونه ارزیابی میکنید؟
خواجی: فرهنگ عاشورا ستون فقرات انقلاب اسلامی است. از ابتدای نهضت امام خمینی(ره) تا امروز، مهمترین سرمایه معنوی ملت ایران همین فرهنگ بوده است.
عاشورا به ما یاد میدهد که معیار حق، قدرتهای ظاهری نیستند؛ بلکه معیار، ایستادن در مسیر حق است.
امام حسین(ع) در کربلا نشان دادند که حتی اگر در اقلیت باشی، نباید از مسیر حق عقبنشینی کنی.
این نگاه در دوران دفاع مقدس، در مقابله با تروریسم، در عرصه مقاومت منطقه و حتی در میدان دیپلماسی نیز الهامبخش ملت ایران بوده است.
صبح توس: برخی معتقدند فضای سیاسی کشور گاهی گرفتار دوگانهسازیهای کاذب میشود. این مسئله چه آسیبی دارد؟
خواجی: بزرگترین آسیب آن، دور شدن از مسائل اصلی کشور است.
گاهی به جای پرداختن به موضوعاتی مانند اقتدار ملی، امنیت، اقتصاد و پیشرفت کشور، جامعه درگیر دعواهای سیاسی فرسایشی میشود.
درحالی که دشمنان دقیقاً از همین شکافها بهرهبرداری میکنند. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند وحدت ملی هستیم. البته وحدت به معنای تعطیلی نقد نیست؛ بلکه به معنای حرکت حول اصول مشترک انقلاب اسلامی است.
صبح توس: اگر بخواهید مهمترین درس شرایط فعلی کشور را در یک جمله بیان کنید، آن جمله چیست؟
خواجی: مهمترین درس این است که اقتدار ملی، وحدت مردمی و تبعیت از ولایت فقیه، سه رکن جداییناپذیر موفقیت جمهوری اسلامی هستند.
هر دستاورد سیاسی، اقتصادی یا دیپلماتیک زمانی ارزشمند و ماندگار خواهد بود که بر پایه این سه عنصر شکل گرفته باشد.
صبح توس: سخن پایانی دارید؟
خواجی: ملت ایران بارها نشان دادهاند که در لحظات حساس، راه درست را تشخیص میدهند.
امروز نیز وظیفه همه جریانهای سیاسی، رسانهها، نخبگان و مسئولان این است که به جای ایجاد شکاف و دوگانگی، به تقویت سرمایه اجتماعی، افزایش انسجام ملی و حمایت از عناصر قدرت کشور کمک کنند.
بیتردید آینده ایران اسلامی در سایه وحدت ملی، روحیه انقلابی، اقتدار همهجانبه و حرکت در مسیر ولایت، آیندهای روشن، عزتمند و پیشرو خواهد بود.
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!