- به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ تنش میان ایران و آمریکا بار دیگر وارد مرحلهای شده است که در آن میدان و مذاکره، بازدارندگی و پیام، فشار و محاسبه، همزمان در حال اثرگذاری بر یکدیگرند رخدادهای اخیر از بندرعباس تا تنگه هرمز نشان میدهد هر حرکت طرف آمریکایی میتواند نه صرفاً یک اقدام نظامی یا سیاسی بلکه بخشی از یک فرآیند آزمون ارزیابی و بازطراحی موازنه قدرت باشد در این گزارش با نگاهی تحلیلی، ابعاد مختلف این تحولات را از نظر کارشناسان سیاسی مرور میکنیم.
حمله آمریکا به بندرعباس آزمون ایران و مذاکره
موسیالرضا عرفانی کارشناس سیاسی در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: آمریکاییها با حمله به بندرعباس در پی آن بودند که ایران را تست کنند و ببینند تهران مقتدرانه پاسخ میدهد یا ترجیح میدهد برای نشان دادن تمایل به مذاکره واکنشی از خود بروز ندهد.
وی افزود: پاسخ ایران نشان داد که توان و قدرت کشور همان قدرتی است که به تعبیر او در ۴۰ روز جنگ رمضان نیز دیده شد و همین مسئله باعث شد طرف آمریکایی برآورد دقیقتری از اراده و ظرفیت ایران پیدا کند.
این کارشناس سیاسی با اشاره به ادامهدار بودن گفتگوها تاکید کرد: به اعتقاد او درگیری رخداده در بندرعباس هیچ تاثیر جدی بر روند مذاکرات ندارد و مسیر مذاکره در سال پیش رو نیز متوقف نخواهد شد.
وی تصریح کرد: آمریکاییها به شدت نیازمند مذاکره هستند و همین نیاز یک عامل بازدارنده مهم برای کشیده شدن شرایط به سمت توقف گفتگوها یا بنبست کامل به شمار میآید.
عرفانی در ادامه عنوان کرد: هدف واشنگتن از این اقدام آزمودن ایران بود و ایران در این آزمون موفق عمل کرد به این معنا که هم پیام بازدارندگی خود را منتقل کرد و هم نشان داد در برابر فشار و تهدید صرفا در یک مسیر واحد حرکت نمیکند.
این کارشناس سیاسی در توضیح راهبرد تهران گفت: ایران همواره گزینهها را روی میز دارد هم مسیر دیپلماسی و مذاکره را فعال نگه میدارد و هم در صورت لزوم توان دفاع قدرتمندانه و پاسخگویی را داراست.
عرفانی درباره احتمال درگیری شدیدتر میان ایران و آمریکا نیز گفت: با توجه به شخصیت نامتعادل دونالد ترامپ احتمال تشدید تنشها و حتی درگیری وجود دارد اما آتشبازی بندرعباس به خودی خود عامل تعیینکنندهای برای آن سناریو نیست و بیش از هر چیز باید به تصمیمها و محاسبات سیاسی در سطوح بالاتر توجه کرد.
وی همچنین به نقش کشورهای منطقه پرداخت و گفت: در صورت افزایش احتمال درگیری کشورهای منطقه دست به دامن میانجیگران و حتی خود آمریکا خواهند شد تا از شدت گرفتن بحران جلوگیری کنند زیرا آنها به خوبی دریافتهاند که جنگ و درگیری زیانهای فراوانی برایشان دارد و هیچ منفعتی نصیبشان نمیکند.
عرفانی افزود: به همین دلیل کشورهای منطقه به طور جدی خواهان آتشبس و ادامه مذاکره هستند و اقدامات و تحرکات خود را در همین راستا تنظیم خواهند کرد.
وی با تاکید دوباره بر استمرار گفتگوها خاطرنشان کرد: روند مذاکره ادامه مییابد و اتفاق بندرعباس تاثیر خیلی زیاد و تعیینکنندهای بر مذاکراتی که در جریان است از جمله مسیرهای دیپلماتیک مرتبط با اسلامآباد نخواهد گذاشت.
این کارشناس سیاسی در بخش دیگری از سخنانش به فضای افکار عمومی اشاره کرد و گفت: افکار عمومی در ایران و همچنین در آمریکا میتواند به نفع نظام ایران تغییر کند چراکه ثبات رأی، قدرت و صداقت ایران را نمایانتر میسازد و در مقابل شیطنت و رفتارهای تنشزا از سوی آمریکا را عیان میکند.
عرفانی در پایان با اشاره به اینکه پیشبینی نهایی درباره آینده تنشها با توجه به شخصیت ترامپ و نتانیاهو دشوار است گفت: با این حال سیاستمداران همسو با آمریکا خواهان ادامه روند مذاکرات هستند و همین موضوع میتواند به تداوم مسیر دیپلماسی و کاهش احتمال بحران فراگیر کمک کند.
آمریکا در پی سنجش ایران و مهار هرمز
حمیدرضا آریانپور کارشناس سیاسی در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: مجموعه تحرکات آمریکا را باید در چارچوب یک ارزیابی رفتاری دید، اقداماتی که به باور او لزوما نتیجه سریع و عینی در میدان ایجاد نمیکند اما میتواند برای طرف آمریکایی کارکرد اطلاعاتی و روانی داشته باشد تا مشخص شود ایران تا چه اندازه به دستیابی به توافق و جلوگیری از بازگشت درگیری نیازمند است.
این کارشناس سیاسی با اشاره به مسیر مذاکرات افزود: موضوع توافق در شرایط فعلی برای هر دو طرف هرکدام به شکلی ضروری است و به همین دلیل بعید به نظر میرسد روند گفتگوها متوقف شود، اگر رفتارهای میدانی یا رسانهای نشان دهد آمریکا تمایل کمتری به مذاکره دارد شواهد و قرائن حاکی از آن است که کانالهای پشتپرده فعال است و واشنگتن از طریق میانجیها به طور مداوم به دنبال دریافت نتیجه و نظر نهایی ایران است.
وی در ادامه تاکید کرد: یکی از اهداف آمریکا علاوه بر شناسایی الگوی رفتار ایران، کاستن از قدرت چانهزنی تهران با «برگ تنگه هرمز» است هدفی که حتی اگر هزینههای بالایی هم به همراه داشته باشد میتواند در دستور کار آمریکا قرار گیرد.
آریانپور گفت: کاهش این اهرم میتواند در محاسبات آمریکا برای مدیریت فشارها و کنترل فضای منطقهای نقشآفرین باشد.
این کارشناس سیاسی همچنین با یادآوری سابقه اقدامات گذشته تصریح کرد: ایران احتمالا به سمت پاسخگویی در سطحی «زیر آستانه جنگ» حرکت میکند پاسخی که پیام لازم را منتقل کند اما از ورود به سطحی فراتر و خارج از محاسبات که زمینهساز جنگ مجدد شود پرهیز خواهد داشت.
آریانپور توضیح داد: از آنجا که آمریکا اقدام خود را نقض آتشبس تلقی نمیکند و ایران نیز هرچند به شکل رسمی این گزاره را اعلام نکرده اما در عمل مسیر مشابهی را به صورت ضمنی دنبال میکند بنابراین بعید است دو طرف به سمت آغاز یک جنگ دیگر حرکت کنند.
وی در عین حال تاکید کرد: اگر این زد و خوردها به درگیری گستردهتر منجر شود یا یکی از طرفین اقدامی خارج از محاسبات انجام دهد امنیت منطقه به طور جدی تحتالشعاع قرار خواهد گرفت و تبعات آن میتواند از کنترل طرفین خارج شود.
آریانپور درباره نقش برخی کشورها نیز گفت: مهمترین کاری که این بازیگران انجام میدهند ایجاد یک «پوشش سیاسی» برای پنهان کردن چهره شکستخورده آمریکا است به این معنا که واشنگتن میتواند اعلام کند با اصرار و تلاش این کشورها به توافق با ایران رضایت داده است.
وی در بخش دیگری از سخنانش به فشارهای داخلی آمریکا اشاره کرد و گفت: واشنگتن از یک سو با فشار افکار عمومی به دلیل افزایش قیمتها و روند صعودی تورم روبهروست و از سوی دیگر بخشی از جامعه آمریکا این جنگ را جنگی برای اسرائیل میداند و ضرورتی برای ورود به آن احساس نمیکند.
آریانپور افزود: در مقابل افکار عمومی در داخل ایران به شدت پیگیر آن است که در مذاکرات دستاوردهای میدان و قدرت نوظهور کشور در جهان ثبت شود و با گرفتن امتیازات بزرگ از طرف مقابل تثبیت گردد.
این کارشناس سیاسی در پایان یکی از سناریوهای محتمل را چنین توصیف کرد: اگر اقدام مشابهی از سوی آمریکا تکرار شود ایران ممکن است پاسخ بالاتری بدهد تا واکنش تهران غیرقابل پیشبینی به نظر برسد و طرف مقابل متوجه شود ایران مانند آمریکا عجلهای برای نتیجه ندارد سناریویی که به باور او میتواند پس از چند کنش و واکنش فضا را دوباره به سمت توافق نهایی و آرامش سوق دهد.
تنگه هرمز نقطه ثقل تقابل استراتژیک ایران و آمریکا
هاشم جبله کارشناس سیاسی در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: وقتی نقطه ثقل و کانونی مذاکرات و توافقات احتمالی میان ایران و آمریکا بر محور تنگه هرمز میچرخد وقایع روزانه در این منطقه حامل دو پیام کلیدی است نخست اینکه آمریکا در حال تست کردن نحوه بستن یا کنترل این تنگه از سوی ایران است تا بفهمد نیروهای جمهوری اسلامی چگونه این مسیر را بسته نگه میدارند و الگوی دفاعی آنها در برابر تهدیدات چیست.
وی ادامه داد: واشنگتن به دنبال شناخت دقیق توان مقاومت ایران است تا در محاسبات نظامی خود بداند پهپادها از کجا میآیند، قایقهای تندرو چگونه عمل میکنند و موشکهای ایران با چه کیفیتی وارد میدان میشوند.
کارشناس سیاسی در ادامه با اشاره به تلاش آمریکا برای تضعیف ابزارهای قدرت ایران افزود: هدف دوم آمریکا این است که این سلاح استراتژیک را از دست ایران خارج کند تا در مذاکرات دست برتر را داشته باشد.
وی بیان کرد: اگر آنها بتوانند نفتکشهایی را که با کمک امارات و برخی کشورهای منطقه اسکورت میکنند از تنگه عبور داده و آن را رسانهای کنند این موضوع را به عنوان برگ برنده خود در میز مذاکره مطرح خواهند کرد در واقع آمریکا به دنبال فهمیدن ضرب شست ایران است تا در نزاع و جنگ احتمالی آینده از این شناخت به سود خود استفاده کند.
جبله با تاکید بر ماهیت روابط میان تهران و واشنگتن تصریح کرد: اساساً مذاکره و توافق میان جمهوری اسلامی و آمریکا با تعابیر مرسوم بینالمللی شکل نخواهد گرفت زیرا آمریکا دشمن «ذاتی» ایران است نه دشمن «عارضی».
کارشناس سیاسی گفت: این دشمنی ناشی از مسائل هستهای، موشکی یا تنگه هرمز نیست چرا که پیش از این مسائل و حتی در زمان کودتای ۲۸ مرداد که ایران نه غنیسازی داشت و نه موشک آمریکا دشمنی خود را با کودتا نشان داد بنابراین دشمنی واشنگتن ریشه در طبیعت مستکبرانه آنها دارد و عقبنشینی در برابر چنین دشمنی تنها باعث پیشروی دوچندان آنها خواهد شد.
جبله درباره راهبرد ایران در برابر این فشارها عنوان کرد: در مسائل پیچیده جهانی تکیه بر یک راهکار عقلانی نیست و ایران باید همزمان از سه مسیر پاسخ مستقیم، صبر استراتژیک و پیگیری دیپلماتیک استفاده کند پاسخ مستقیم در جایی که نیاز باشد مانند تقابلهای اخیر در تنگه ضروری است، اما همزمان باید در جبهه دیپلماتیک به جهان فهماند که اقدامات ایران در این آبراه کاملاً طبق قوانین و موازین بینالمللی است.
وی همچنین به روایتسازی رسانههای غربی نظیر NBC و سنتکام اشاره کرد و گفت: آنها تلاش میکنند اقدامات ایران را حمله و حرکات خود را دفاعی جلوه دهند در حالی که ایران با اقتدار در برابر عبور مخفیانه و غیرقانونی آنها ایستادگی کرده است.
کارشناس سیاسی پیرامون احتمال درگیری بزرگتر اظهار داشت: تستهای میدانی اخیر نشاندهنده آمادگی دو طرف برای سناریوهای جنگی است چرا که نه ایران از خواستههایش کوتاه میآید و نه آمریکا تن به مطالبات ایران میدهد با این حال آمریکا به دلیل وضعیت پایگاههای منطقهای و فشار افکار عمومی امکان جنگ طولانیمدت را ندارد و در مقابل ایران برگهای برندهای نظیر توان محور مقاومت، یمن و نیروهای رزمی تازهنفس دارد که هنوز از آنها استفاده نکرده است.
وی در خصوص امنیت منطقه و پیامدهای این تنشها گفت: ایران با فلج کردن تحرکات آمریکا در تنگه هرمز پیام قدرت خود را به کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله امارات، رسانده است این پیام صراحتاً میگوید که ایران دست برتر را دارد و کشورهای منطقه در درگیریهای آینده باید طرف درست را انتخاب کنند.
جبله تنگه هرمز را سلاحی قدرتمندتر از سلاح هستهای برای ایران دانست و گفت: ایران مذاکرات را از سایه آمریکا خارج کرده و به صورت مستقیم با همسایگان خود در مورد خسارتهای جنگهای گذشته و توافقات دوجانبه وارد گفتگو شده است.
جبله در مورد نقش میانجیگری برخی کشورها و تاثیر افکار عمومی خاطرنشان کرد: میانجیهایی نظیر عمان و قطر قدرت تغییر در تصمیمات آمریکا را ندارند اما ایران میتواند از این ظرفیت برای پیگیری مطالباتی چون پولهای بلوکهشده استفاده کند.
وی با اشاره به تحریمهای جدید هوایی و اعزام هواپیماهای نظامی توسط آمریکا تاکید کرد: که نشستن پای میز مذاکره به تنهایی فضا را آرام نمیکند بلکه تنها با تکمیل عِده و عُده نظامی و حفظ اقتدار به عنوان یک ابرقدرت نوظهور است که میتوان معادلات غرب آسیا را تعیین کرد و به پیروزی نهایی در برابر جبهه آمریکا و اسرائیل دست یافت.
انتهای خبر/
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!