زهرا نجاتی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ اظهار کرد: از نگاه روانشناسی اجتماعی یکی از دلایل اصلی اهمیت افراطی برخی خانواده‌ها به تاریخ تولد رُند برای فرزندشان جایگاه بیش از حدی است که اجتماع در ذهن و رفتار آنان پیدا کرده است در چنین شرایطی بسیاری از خانواده‌ها درست و غلط بودن یک رفتار را نه براساس عقل، سلامت، اخلاق و مصلحت واقعی بلکه براساس نگاه و قضاوت اجتماعی می‌سنجند.


وی افزود: متأسفانه در بخشی از رفتارهای اجتماعی امروز ظواهر بیش از حقیقت اهمیت پیدا کرده است برخی والدین به این فکر می‌کنند که سال‌ها بتوانند از تاریخ تولد خاص فرزندشان سخن بگویند اما کمتر به این توجه دارند که ممکن است با زایمان زودرس یا سزارین غیرضروری سلامت نوزاد یا مادر را به خطر بیندازند.


این روانشناس اجتماعی با بیان اینکه این رفتار را می‌توان نوعی «مد اجتماعی» دانست ادامه داد: البته ماجرا فقط یک مُد ساده نیست بلکه ریشه‌های عمیق‌تری دارد خانواده‌ها گاهی دوست دارند به چشم بیایند گاهی با ثروت، گاهی با نوع پوشش، گاهی با دکوراسیون و گاهی حتی با تاریخ تولد فرزندشان در واقع میل به متمایز بودن و دریافت تحسین اجتماعی آنان را به سمت انتخاب‌هایی می‌برد که الزاماً عاقلانه یا اخلاقی نیست.


نجاتی تصریح کرد: شبکه‌های اجتماعی به‌ویژه اینستاگرام در گسترش چنین رفتارهایی نقش جدی دارند بسیاری از رفتارهای غلط از طریق ترندها، چالش‌ها و چشم‌وهم‌چشمی‌ها عادی‌سازی می‌شوند وقتی یک رفتار ناهنجار چندین بار در فضای مجازی تکرار می‌شود برخی تصور می‌کنند چون در اجتماع دیده شده پس دیگر اشتباه نیست.


وی با اشاره به نمونه‌هایی از چالش‌های نادرست مجازی گفت: گاهی والدین برای دیده شدن کودکان خود را در موقعیت‌هایی قرار می‌دهند که از نظر تربیتی آسیب‌زاست برای نمونه از کودک می‌خواهند کلمات زشت بگوید و آن را به عنوان محتوای بامزه منتشر می‌کنند این در حالی است که چنین رفتارهایی مرز هنجار و ناهنجار را برای کودک مخدوش می‌کند.


این روانشناس اجتماعی درباره ترجیح دادن «زیبایی ظاهری تاریخ» بر سلامت نوزاد بیان کرد: مسئله اصلی این است که برخی خانواده‌ها بیش از آنکه به پیامدهای واقعی تصمیم خود فکر کنند به تحسین دیگران می‌اندیشند همان‌گونه که در برخی حوزه‌های اجتماعی ظاهر بیش از اخلاق و محتوا مورد توجه قرار می‌گیرد در اینجا نیز تاریخ تولد زیبا به عنوان یک عامل نمایشی جای سلامت و مصلحت کودک را می‌گیرد.


نجاتی درباره مرز میان علاقه طبیعی والدین به یک تاریخ خاص و تصمیم پرخطر برای زایمان زودرس گفت: مرز اصلی خطر است اگر انتخاب یک تاریخ خاص مستلزم دستکاری روند طبیعی زایمان سزارین غیرضروری یا تولد زودتر از موعد باشد دیگر نمی‌توان آن را یک علاقه ساده دانست سزارین برخلاف تصور عمومی یک عمل ساده و بی‌عارضه نیست و می‌تواند برای مادر و نوزاد پیامدهایی داشته باشد.


وی افزود: از منظر پزشکی هرچه تولد به زمان طبیعی و کامل‌تر بارداری نزدیک‌تر باشد شرایط نوزاد بهتر خواهد بود البته تصمیم‌گیری پزشکی باید براساس نظر پزشک متخصص و وضعیت مادر و جنین انجام شود اما انجام زایمان زودرس صرفاً برای رسیدن به یک تاریخ خاص بازی با سلامت مادر و فرزند است.


این روانشناس اجتماعی تأکید کرد: وقتی والدین برای یک انتخاب نمادین خطر احتمالی برای سلامت نوزاد را نادیده می‌گیرند این رفتار نشان می‌دهد که در سبک زندگی آنان ارزش‌گذاری اجتماعی بر عقلانیت غلبه کرده است جامعه‌ای که ارزش‌ها و ضد ارزش‌ها در آن جابه‌جا می‌شود ممکن است خانواده را به سمت تصمیم‌هایی ببرد که نه ریشه دینی دارد نه ایرانی و نه حتی عقلانی.


نجاتی با اشاره به تبدیل شدن کودک به بخشی از نمایش اجتماعی والدین گفت: گاهی کودک پیش از تولد نیز وارد چرخه نمایش اجتماعی می‌شود از جشن‌های پرهزینه تعیین جنسیت گرفته تا تزیین اتاق بیمارستان و تولید محتوای مجازی از لحظه تولد در چنین فضایی کودک به جای آنکه امانت الهی و مسئولیت تربیتی والدین باشد به ابزار دیده شدن تبدیل می‌شود.


وی درباره آسیب‌های روانی احتمالی چنین تصمیم‌هایی اظهار کرد: اگر به دلیل یک تصمیم هیجانی یا نمایشی سلامت کودک آسیب ببیند خانواده ممکن است با احساس گناه، خودسرزنشگری، ناامیدی و حتی دلزدگی از فرزندآوری مواجه شود گاهی والدین به جای تحلیل درست ماجرا و پذیرش خطای تصمیم خود، از اصل فرزندآوری دچار ترس یا خستگی می‌شوند.

این روانشناس اجتماعی نقش رسانه‌ها را در اصلاح این روند مهم دانست و گفت: رسانه‌ها باید برنامه‌های تحلیلی تولید کنند سراغ خانواده‌هایی بروند که از تصمیم‌های پرخطر آسیب دیده‌اند و ابعاد پزشکی، روانی و اجتماعی این موضوع را برای افکار عمومی روشن کنند همچنین لازم است پزشکان متعهد و دلسوز درباره پیامدهای سزارین غیرضروری و زایمان زودرس برای خانواده‌ها توضیح دهند.


نجاتی در پایان به خانواده‌هایی که به تولد فرزند در تاریخ‌های خاص فکر می‌کنند توصیه کرد: پیش از هر تصمیمی سلامت کودک را با هیچ تاریخ و نماد ظاهری معاوضه نکنند والدین باید از خود بپرسند که آیا واقعاً یک عدد در شناسنامه ارزش آن را دارد که نوزاد حتی چند روز زودتر از موعد طبیعی به دنیا بیاید یا نیازمند مراقبت ویژه شود؟ تاریخ تولد نه معیار خوبی کودک است و نه نشانه موفقیت والدین آنچه اهمیت دارد سلامت، تربیت و آینده فرزند است.

انتهای خبر/