به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس» به نقل از «شبکه اطلاع رسانی راه دانا»؛ هفتم ذیالحجه مصادف است با سالروز شهادت امام محمد باقر(ع)، پنجمین اختر تابناک آسمان امامت و ولایت که در تاریخ به باقرالعلوم (شکافنده علوم) ملقباند.
\r\nامام محمد باقر علیهالسلام در سال ۵۷ قمری متولد شدند و بنابراین ایشان در واقعه کربلا حضور داشته و سنشان حدود ۴ سال و نیم بوده است. پدر ایشان امام سجاد علیهالسلام در سال ۹۵ یا ۹۴ یا ۹۶ قمری از دنیا رفتند و امام باقر علیهالسلام از آن زمان عهدهدار امامت شدند.
\r\nاین امامت حدوداً ۱۸ سال به طول انجامید و ایشان در سال ۱۱۴ قمری به شهادت می رسند. بنابراین امامت ایشان از اواخر قرن اول هجری تا دو دههی قرن دوم هجری ادامه داشته است. تمام این مدت با دوران حکومت بنیامیه مصادف بود.
\r\nامام محمدباقر (ع) سرآمد همه بنی هاشم در علم و زهد و تقوا در زمانه خود بود و دوست و دشمن به مقام علمی و اخلاقی او گواهی میدادند. ایشان با موقعیت شناسی از ضعف خلفای اموی وقت، نهایت استفاده را برد و به نشر علوم و معارف الهی پرداخت و بن بستهای علمی را گشود و زمینه را برای شکوفایی دانش در زمان امام صادق (ع) مهیا کرد. رجال و شخصیتهای علمی آن روز- حتی بزرگان اهل تسنن و تنی چند صحابه رسول خدا که هنوز در قید حیات بودند – همه از محضر علمی ایشان استفاده میکردند.
\r\nحضرت باقر (ع) شاگردان برجستهای در زمینههای فقه و حدیث و تفسیر و دیگر علوم اسلامی تربیت کرد که هر کدام وزنه علمی بزرگی به شمار میرفت. شخصیتهای بزرگی همچون: محمد بن مسلم، زراره بن اعین، ابو بصیر، برید بن معاویه عجلی، جابر بن یزید، حمران بن اعین، و هشام بن سالم از تربیت یافتگان مکتب آن حضرتاند.
\r\nامام باقر (علیه السلام) پیشوای پنجم شیعیان طی مدت امامت خود، در شرایطی نامساعد، به نشر و اشاعه حقایق و معارف الهی پرداخت و مشکلات علمی را تشریح نمود و جنبش علمی دامنه داری به وجود آورد که مقدمات تأسیس یک «دانشگاه بزرگ اسلامی» را که در دوران امامت فرزند گرامیشان «امام صادق (علیه السلام)» به اوج عظمت رسید، پی ریزی کرد.
\r\nنخستین ویژگی امام باقرعلیه السلام، پیشگویی ولادتشان توسط حضرت رسول الله (ص) پنجاه سال قبل ازتولد است، چراکه در روایت آمده است: پیامبر به جابربن عبدالله انصاری فرمود: (اِنّکَ سَتَدْرِکُ یا جابِرُ رَجُلاً مِنْ اَهْلِ بیتی اِسْمُهُ اِسْمِی وَ شمائِلُهُ شَمائِلی، یَبْقَرُ الْعِلْمَ بَقراً فَاِذا لَقِیتُهُ فَأقْرأهُ عَنِی السّلام): (بدرستی که تو بزودی مردی از اهل بیت مرا درک میکنی که او هم نام من هم سیمای من و شکافنده علم است هر وقت او را ملاقات کردی سلام مرا به او برسان).
\r\nدومین ویژگی خاص حضرت، تعیین لقب خاص باقر توسط رسول اللّه پنجاه سال پیش ازتولد برای ایشان است، طبق روایات حضرت در دیداری با جابربن عبدااله انصاری فرمودند (اِسْمُهُ اِسْمِی وَ شمائِلُهُ شَمائِلی، یَبْقَرُ الْعِلْمَ بَقرا).
\r\nسومین ویژگی امام باقر علیه السلام که وی را متمایز از سایر ائمه میکند این است آن حضرت، چه از نسب پدری و چه از نسب مادری، علوی و هاشمی است چرا که پدر بزرگوارشان امام سجاد فرزند امام حسین علیه السلام و مادرش فاطمه دختر امام حسن علیه السلام است. بنابراین او اولین امام شیعه، از نسل هر دو نوه پیامبر امام حسن و حسین علیهم السلام است که کاملاً علوی است.
\r\nچهارمین ویژگی امام باقر علیه السلام حضور در واقعه عاشورا و شهادت سیدالشهدا (ع) و یاران و اصحاب حضرت (ع) و نیز اسارت اهل بیت عصمت و طهارت (ع) بودند.
\r\nاگر به دوران امامت حضرت باقر (ع) یک نگاه کلی داشته باشیم، خواهیم دید که وضعیت اخلاقی جامعه آن زمان، دچار سقوط و انحطاط شده آن هم به دلیل اینکه بنیامیه زمام حکومت را در دست گرفته و به مرور زمان اندیشهها و افکار مبتنی بر تداوم حکومت خودشان را در میان مردم رواج میدادند و افرادی وابسته آنها را تقویت میکردند.
\r\nاز طرفی خود حکومت نیز در یک دوره تاریخی خاصی قرار گرفته بود، همانطور که میدانید در دوره امام باقر (ع) حکومت بنیامیه تضعیف شده بود، به این معنی که نزاع در میان حکام شدت یافته بود و عمر حکومتها بسیار کوتاه شده بود، چراکه آنها بر علیه خودشان نیز دائماً در حال توطئه بودند و همین امر باعث شده بود که فشار بر جامعه و مخالفان، در این دوره کاهش پیدا کند.
\r\nفساد حکومتی بنی امیه، هرروز گستردهتر از روز قبل میشد و این یکی از مسائل و مشکلاتی بود که در عصر امام باقر (ع) وجود داشت. در این فضای فرهنگی، گروهها و فرقههای انحرافی از جمله گروههای فکری جبرگرایی فعالیت میکردند، «جبریه» بر این باور بودند که انسان از خویش هیچ گونه اختیاری ندارد و مجبور است.
\r\nاز طرفی، به دلیل فشارهای بسیاری که به شیعیان وارد شده بود، گروهی از شیعیان هم به افکار افراطی روی آوردند که به «غلات» معروفند. اینها فرقهای از شیعه بودند که درباره امامانِ گزافه گویی کرده و آنان را تا سرحد خدایی رسانیده اند.غلو، به معنای گزافه گویی و از حد در گذشتن و زیاده روی در کار و یا در وصف کسی و چیزی است و غالی کسی است که جانب افراط را گرفته و عقاید و اظهارات خارج از حدّی را درباره افراد ابراز میدارد. آنان چند دسته شدند، برخی گفتند امام علی (علیه السلام) و بعضی از امامان شیعه، خدا هستند و برخی دیگر از آنان گفتند که ایشان پیغمبرند.
\r\nیکی از مهمترین معضلات دوران امام باقر (ع) انحرافات فکری بود که در اسلام شکل گرفته بود، و به ویژه در جامعه بنیامیه که حتی لعن امیرالمومنین (ع) را در نمازهایشان مطرح و این ماجرا حدود ۱۰۰ سال ادامه داشت. بنابراین همه این موارد باعث شده بود که مردم از مسیر درست و تفکر صحیح دینی فاصله بگیرند.
\r\nاز سوی دیگر چون از زمانهای قبل منع حدیث را داشتند و منبع معتبری برای دسترسی به احادیث وجود نداشت، هرکس به میل و سلیقه خود از پیامبر و اهل بیت علیهم السلام نقل قول میکرد و به نوعی یک بی بند و باری روایتی در بحث تبلیغ دین ایجاد شده بود. این مسئله باعث شد در آن زمان از نظر دینی انحراف فکری عمیقی بین مسلمین ایجاد شود و بهانهای حتی به دست غیر مسلمین بیفتد که بتوانند علیه اسلام و مسلمین تبلیغ کنند. این فساد در جامعه سبب شد که بی بند و باری اخلاقی و تعرض به مال و اموال دیگران نیز در جامعه گسترش یابد.
\r\nامام باقر (ع) در دورهای امامت خویش را آغاز کرد که جامعهی اسلامی در وضع فرهنگی نا به سامانی به سر میبرد و عرصهی فرهنگی جامعه، گرفتار چالشهای عمیق عقیدتی و درگیریهای مختلف فقهی میان فرق اسلامی شده بود. فروکش کردن تنشهای سیاسی پس از واقعهی عاشورای سال ۶۱ هجری، همچنین شکست برخی احزاب سیاسی مانند «عبدالله بن زبیر» سبب یک پارچگی حاکمیت بنیامیه شده بود، ناگزیر بسیاری از دانشمندان از صحنه سیاسی دور شده بودند و حرکت گستردهای در زمینههای مختلف علمی با بحث و بررسی درباره مسائل گوناگون آغاز شده بود.
\r\nاین رویکرد گسترده به مسائل فقهی و بحث و تبادل نظرهای علمی در این برهه و پیدایش مکتبها و سبکهای مختلف علمی پس از مدتها رکود، رونق فراوانی به بازار علم بخشید. به واقع، نقش درخشان امام در این دوره در روشن سازی افکار عمومی دانشمندان اسلامی و به ویژه خردورزان شیعه، بسیار دارای اهمیت و برتری است.
\r\nدر آن وضعیت سیاسی مهمترین اقدام امام (ع) در آن زمان قلم و دوات و تعلیم و تربیت شاگردان الهی و پرورش فقیهان و دانشمندانی بود که بتوانند مبیّن و مبلّغ آرای اهل بیت علیهم السلام در جامعه اسلامی باشند. در آن روزگار، بسیاری از شیعیان به مراتب عالی تشیع دست نیافته بودند و دستهای از آنان در کنار استفاده از احادیث اهل سنت، علاقهی زیادی به فراگیری و بهره مندی از دانش امام نیز نشان میدادند. آن گونه که از کتابهای رجالی فهمیده میشود، نام بسیاری از اشخاصی که رابطهی تنگاتنگی با امام داشتهاند، جز اصحاب او نیست.
\r\nدیدگاههای ایشان درباره این موضوع، تأثیر ویژه ای بر مردم گذاشت و بسیاری از تهدیدها و خطرات را از تفکر شیعی دور کرد و سبب شد با وجود عقاید گوناگونی که در آن زمان درباره مرجعیت وجود داشت، تعداد گرویدگان به این مکتب رو به فزونی گذارد. در احادیث شیعی نیز توجه گستردهای به این موضوع در سخنان امام باقر (ع) شده است.
\r\nانتهای خبر/
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!