به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ روستای تاریخی لنگر، یکی از نقاط شناخته‌شده و باهویت در بخش مرکزی تربت‌جام، سال‌ها با معضل رهاسازی غیراصولی زباله در مسیل‌های فصلی دست‌وپنجه نرم می‌کرد؛ مشکلی که نه‌تنها چهره طبیعی منطقه را مخدوش کرده بود، بلکه سلامت ساکنان و امنیت زیست‌محیطی پیرامون رودخانه جام‌رود را نیز تهدید می‌کرد. اکنون با اجرای پروژه احداث نخستین گود تجمیعی زباله با اعتبار ۷ میلیارد تومان، امید تازه‌ای برای پایان دادن به این چرخه نادرست شکل گرفته است.

این طرح که با نظارت مستقیم بخشداری مرکزی و همراهی دستگاه قضایی شهرستان درحال تکمیل است، قرار است به‌زودی به بهره‌برداری نهایی برسد و فصل تازه‌ای در مدیریت پسماند منطقه بگشاید.

گامی زیرساختی برای حل یک بحران قدیمی

مشکل دفع زباله در روستای لنگر و برخی مناطق اطراف، سال‌ها به شیوه‌ای غیررسمی و غیراصولی مدیریت می‌شد. رهاسازی پسماندها در مسیر مسیل‌های فصلی، افزون بر آلودگی بصری، به‌تدریج آسیب‌های جدی‌تری را متوجه منابع خاک، آب و سلامت مردم کرده بود. در چنین شرایطی، احداث یک محل متمرکز و مهندسی‌شده برای تجمیع زباله، نه یک اقدام عمرانی ساده، بلکه ضرورتی فوری برای منطقه به‌شمار می‌آید.

این گود تجمیعی در نزدیکی روستای لنگر و در بخش مرکزی تربت‌جام احداث شده و دارای ابعاد ۱۰۰ متر طول، ۲۰ متر عرض و ۷ متر ارتفاع است. هدف از اجرای این طرح، توقف دفن و رهاسازی غیرمجاز زباله‌ها و هدایت همه پسماندها به یک محل مشخص و قابل کنترل عنوان شده است.

آغاز پایان دفن غیرمجاز زباله در مسیل‌ها

علیرضا دلیر، دهیار روستای تاریخی لنگر، این پروژه را یکی از مهم‌ترین اقدامات زیرساختی سال‌های اخیر در منطقه می‌داند و در گفت‌وگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»: اظهار کرد: پروژه احداث نخستین گود تجمیعی زباله در بخش مرکزی تربت‌جام با اعتبار ۷ میلیارد تومان به مراحل پایانی رسیده و در روزهای آینده به بهره‌برداری نهایی خواهد رسید. این طرح با نظارت مستقیم بخشدار مرکزی و دادستان شهرستان اجرا شده و هدف اصلی آن، پایان دادن به دفن و رهاسازی غیراصولی زباله‌ها در مسیل‌های فصلی اطراف روستای تاریخی لنگر است.

وی با اشاره به شرایط گذشته منطقه، افزود: تا پیش از این، بخشی از زباله‌های روستای لنگر و حتی مناطق پیرامونی به‌صورت پراکنده و غیرمجاز در بستر یا حاشیه مسیل‌ها تخلیه می‌شد. این موضوع در فصول بارندگی خطر بیشتری ایجاد می‌کرد، زیرا زباله‌ها همراه روان‌آب‌ها جابه‌جا می‌شدند و آلودگی را به زمین‌های اطراف و حتی مسیرهای منتهی به جام‌رود منتقل می‌کردند.

دهیار لنگر با تأکید بر اهمیت این طرح، ادامه داد: این پروژه صرفاً یک گود برای جمع‌آوری زباله نیست؛ بلکه اقدامی برای بازگرداندن امنیت زیست‌محیطی و بهداشتی به منطقه است. ما سال‌ها شاهد بودیم که مردم از بوی نامطبوع، تجمع حشرات، آلودگی مسیرها و چهره نامناسب ورودی‌های روستا گلایه‌مند بودند؛ اکنون با راه‌اندازی این محل، امکان مدیریت متمرکز پسماندها فراهم می‌شود.

دلیر درباره مشخصات فنی پروژه نیز، توضیح داد: محل جدید در فضایی مناسب و با در نظر گرفتن ملاحظات اجرایی و نظارتی طراحی شده است. ابعاد آن ۱۰۰ متر طول، ۲۰ متر عرض و ۷ متر ارتفاع است و ظرفیت لازم برای ساماندهی پسماندهای منطقه را دارد. تلاش شده این طرح به‌گونه‌ای اجرا شود که از یک‌سو پاسخگوی نیاز فعلی باشد و از سوی دیگر امکان مدیریت بهتر در آینده را نیز فراهم کند.

وی درباره برنامه‌های پس از افتتاح، گفت: بعد از بهره‌برداری، اولویت ما توقف فوری رهاسازی زباله در مسیل‌ها، انتقال کامل پسماندها به محل جدید، پاکسازی نقاط آلوده قبلی و بازسازی مسیرهای آسیب‌دیده است. در کنار این اقدامات، برنامه‌ریزی برای فرهنگ‌سازی و آموزش تفکیک زباله در میان روستاییان را نیز دنبال خواهیم کرد؛ چون اگر مشارکت مردم نباشد، هیچ طرحی به نتیجه کامل نمی‌رسد.

توقف رهاسازی زباله، یعنی حفاظت از خاک، آب و حیات منطقه

امید نیازصالحی، کارشناس محیط زیست در گفت‌وگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ اظهار کرد: احداث گود تجمیعی زباله، اگر همراه با مدیریت درست و نظارت مداوم باشد، می‌تواند نقطه عطفی در کاهش آسیب‌های محیطی منطقه باشد.

وی تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین پیامدهای رهاسازی زباله در طبیعت، تخریب تدریجی اکوسیستم است. وقتی پسماندها در مسیل‌های فصلی انباشته می‌شوند، با نخستین بارندگی یا جریان روان‌آب، بخشی از آلودگی به مناطق پایین‌دست منتقل می‌شود. این فرآیند می‌تواند خاک را آلوده کند، به پوشش گیاهی آسیب بزند و در بلندمدت بر منابع آبی سطحی و زیرسطحی اثر منفی بگذارد.

این کارشناس محیط زیست، تأکید کرد: منطقه‌ای مثل لنگر که از نظر تاریخی و طبیعی دارای ارزش است، بیش از دیگر نقاط نیازمند حفاظت اصولی از محیط پیرامون خود است. انباشت زباله در طبیعت فقط به معنای وجود چند توده پسماند نیست؛ بلکه آغاز یک زنجیره از آسیب‌هاست. از ورود شیرابه به خاک گرفته تا پراکندگی پلاستیک‌ها، جذب حیوانات ولگرد و برهم خوردن تعادل طبیعی محیط، همه از تبعات این وضعیت است.

نیازصالحی در ادامه، خاطرنشان کرد: ایجاد یک محل مشخص برای تجمیع زباله‌ها، اولین قدم مهم است؛ اما کافی نیست. چنین پروژه‌ای باید در کنار برنامه تفکیک از مبدأ، کاهش تولید زباله و آموزش عمومی قرار گیرد. اگر مردم همچنان بدون توجه به نوع پسماندها، همه مواد را به شکل درهم‌ریخته تولید و دفع کنند، فشار بر محل دفن یا تجمیع همچنان بالا خواهد بود.

نیازصالحی با اشاره به آثار مثبت اجرای این طرح، گفت: اگر رهاسازی زباله در مسیل‌ها واقعاً متوقف شود، می‌توان انتظار داشت که طی ماه‌های آینده بخش مهمی از آلودگی بصری منطقه کاهش پیدا کند و فرصت برای احیای بخش‌هایی از بسترهای آلوده فراهم شود. این موضوع به‌خصوص برای جلوگیری از آلودگی مسیرهای منتهی به جام‌رود اهمیت فراوانی دارد. از نگاه محیط زیست، این طرح زمانی موفق تلقی می‌شود که علاوه بر جمع‌آوری پسماند، پاکسازی کامل نقاط آلوده قبلی نیز انجام شود.

وی تصریح کرد: پیشنهاد من این است که پس از افتتاح، یک نظام پایش مستمر برای این پروژه تعریف شود؛ یعنی مشخص باشد چه میزان زباله وارد محل می‌شود، چه نوع پسماندهایی در آن تجمیع می‌شوند، وضعیت کنترل شیرابه چگونه است و آیا روند پاکسازی مسیل‌های قبلی به‌طور کامل انجام شده یا خیر. نگاه محیط زیستی به این پروژه باید فراتر از افتتاح باشد و تا مرحله نگهداری و ارزیابی نتایج ادامه یابد.

مدیریت درست پسماند، مستقیماً با سلامت مردم ارتباط دارد

فاطمه خداپرست، کارشناس بهداشت، در گفت‌وگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاهوخبری تحلیلی «صبح توس»؛ بر پیوند مستقیم میان مدیریت پسماند و سلامت جامعه محلی تأکید و اظهار کرد: وقتی زباله‌ها به‌صورت غیراصولی در محیط رها می‌شوند، ما فقط با یک ناهنجاری شهری یا روستایی روبه‌رو نیستیم؛ بلکه با یک تهدید جدی برای سلامت عمومی مواجه هستیم. انباشت زباله می‌تواند زمینه‌ساز تکثیر حشرات، جوندگان و حیوانات ناقل بیماری شود و به‌ویژه در فصل گرما، خطر بروز بیماری‌های عفونی و مشکلات بهداشتی را افزایش دهد.

وی افزود: در مناطق روستایی، تماس مستقیم مردم با محیط پیرامون بسیار بیشتر است. کودکان در فضاهای باز رفت‌وآمد می‌کنند، دام‌ها در محیط حضور دارند و گاهی منابع آب و خاک نیز در فاصله کمی از محل‌های دفع غیراصولی قرار می‌گیرند. به همین دلیل، رهاسازی زباله در مسیل‌ها یا حاشیه روستا می‌تواند پیامدهایی فراتر از بوی نامطبوع و آلودگی ظاهری داشته باشد.

این کارشناس بهداشت با اشاره به آثار بهداشتی این طرح، اظهار کرد: ایجاد گود تجمیعی زباله، اگر همراه با اصول بهداشتی، انتقال منظم و نظارت مستمر باشد، می‌تواند بسیاری از خطرات قبلی را کاهش دهد. مهم‌ترین اثر این طرح، حذف کانون‌های پراکنده آلودگی است. وقتی زباله‌ها در چند نقطه مختلف رها شوند، کنترل آن‌ها بسیار دشوار می‌شود؛ اما تجمیع در یک محل مشخص، امکان نظارت، ضدعفونی، کنترل حشرات و رسیدگی بهتر را فراهم می‌کند.

خداپرست در ادامه، خاطرنشان کرد: از منظر سلامت عمومی، اقدام بعدی بسیار مهم است و آن پاکسازی مکان‌های آلوده قبلی است. اگر فقط محل جدید افتتاح شود اما توده‌های زباله پیشین در مسیل‌ها باقی بماند، بخشی از خطرات همچنان پابرجا خواهد بود. بنابراین لازم است پس از بهره‌برداری، پاکسازی کامل نقاط قدیمی و آموزش جدی به مردم در دستور کار قرار گیرد.

این کارشناس بهداشت درباره نقش مردم، خاطرنشان کرد: موفقیت این پروژه بدون همراهی شهروندان و روستاییان کامل نخواهد شد. خانواده‌ها باید بدانند که دفع غیراصولی زباله، مستقیماً بر سلامت خودشان اثر می‌گذارد. تفکیک زباله، کاهش تولید پسماند و تحویل به‌موقع آن به سیستم جمع‌آوری، بخشی از مسئولیت اجتماعی مردم در قبال سلامت جامعه است.

وی در پایان، خاطرنشان کرد: بهبود بهداشت محیط یک فرایند مستمر است، نه یک اقدام مقطعی. افتتاح این پروژه می‌تواند شروع بسیار خوبی باشد، اما برای دستیابی به نتیجه پایدار، باید آموزش، نظارت، مشارکت مردمی و پیگیری دستگاه‌های مسئول هم‌زمان ادامه پیدا کند.

انتهای خبر/